657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 59, istisnai memurluk kadrolarını ve bu kadrolara yapılacak atamaların usulünü düzenlemektedir. Kanun koyucu, bazı kamu görevlerinin niteliği gereği genel memuriyete giriş kurallarından farklı usuller uygulanmasına izin vermiştir. Bu kapsamda belirlenen istisnai memurluk kadrolarına, 657 sayılı Kanun’daki adaylık ve sınav gibi bazı genel hükümlere tabi olmaksızın atama yapılabilmektedir. DMK Madde 59, kamu hizmetinin gerekleri ile idarenin ihtiyaçları arasında denge kurmayı amaçlayan önemli bir düzenlemedir. 657 sayılı Kanun Madde 59 açıklaması, istisnai memurlukların kapsamını, atanma usullerini ve hukuki sonuçlarını ayrıntılı olarak ele almaktadır.
Madde Metni
Madde 59 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)
(Değişik: 29/11/1984 – KHK-243/8 md.) Cumhurbaşkanlığı ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin memurluklarına, Bakan Yardımcılıklarına, (…)119 (…) Savunma Sanayii Müsteşarlığına ait Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, I. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı ve Müşavir Avukat kadrolarına, Toplu Konut (…) İdaresi Başkanlığına ait Başkan, Başkan Yardımcısı, Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı, Uzman, Uzman Yardımcısı, Müşavir Avukat ve Şube Müdürleri (Uzman)124, (…)119 Özelleştirme İdaresi Başkanlığında Başkan, Başkan Yardımcısı, Başkanlık Müşaviri, Daire Başkanı, Proje Grup Başkanı ve Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğine (…)119 Bakanlık Müşavirlikleriyle Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliklerine, (…)119 Türkiye İstatistik Kurumu Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğine, (…)120 Avrupa Birliği Bakanlığı Başkanlıklarına (İdari Hizmetler Başkanlığı hariç),120 Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı Başkan Yardımcısı, Başkanlık Müşaviri, Basın Müşaviri ve Hukuk Müşaviri, Gelir İdaresi Başkanlığında Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliğine, (…)119 Milli Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik Komutanlığı kadrolarında veya kadro açıklamalar bölümünde özel nitelikli olarak gösterilen görev yerlerine, Özel Kalem Müdürlüklerine, Valiliklere, Büyükelçiliklere, Elçiliklere, Daimi Temsilciliklere, Dışişleri Bakanlığı Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanlığına, dış kuruluşlarda çalışma müşavirlikleri nezdinde görevlendirilecek sendika uzmanlıklarına, Din İşleri Yüksek Kurulu Üyeliklerine, Diyanet İşleri Başkanlığı Başkanlık Müşaviri (4 adet), Diyanet İşleri Başkanlığı Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri, Milli İstihbarat Teşkilatı memurluklarına, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Müşavirliklerine, Hukuk Müşavirliğine ve Genel Sekreter Sekreterliğine, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığında Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği ve Başkanlık Müşavirliğine, Anayasa Mahkemesi Basın Müşavirliğine, Nükleer Düzenleme Kurumunun Başkan Yardımcılıklarına ve Daire Başkanlıklarına, bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve dereceye yükselmesine ilişkin hükümleriyle bağlı olmaksızın tahsis edilmiş derece aylığı ile memur atanabilir. Dışişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirlikleri ile Devlet Konservatuvarında görevlendirilecek uluslararası ün yapmış üstün yeteneklere sahip Devlet sanatçılarının, olimpiyat şampiyonluğu veya olimpik spor dallarından birinde büyükler kategorisinde birden fazla Dünya şampiyonluğu kazananlar arasından atanacak spor müşavirlerinin atama ve ilerlemelerinde de bu hükümler uygulanır.
Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.
(Son fıkra mülga: 11/9/1987 – KHK-276/13 md.; Aynen kabul: 24/2/1988 – 3409/13 md.)
657 Sayılı Kanun Madde 59 Ne Anlama Gelir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 59. maddesi, bazı kamu görevlerinin istisnai memurluk olarak kabul edildiğini ve bu kadrolara yapılacak atamaların genel memuriyet hükümlerinden farklı usullere tabi olduğunu düzenlemektedir.
İstisnai memurluklar, görevin niteliği nedeniyle idareye daha geniş bir atama yetkisi tanıyan kadrolardır. Ancak bu durum, istisnai memurlukların tamamen hukuk kurallarının dışında olduğu anlamına gelmez. Atama işlemleri yine kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
İstisnai Memurluk Nedir?
İstisnai memurluk, 657 sayılı Kanun’da açıkça sayılan ve genel memuriyete giriş hükümlerinden belirli ölçüde istisna tutulan kamu görevlerini ifade eder.
Bu kadrolara yapılacak atamalarda;
- Aday memurluk hükümleri uygulanmayabilir.
- Bazı sınav şartları aranmayabilir.
- Atama usulü genel memurlardan farklı olabilir.
Ancak istisnai memurluk kadroları yalnızca kanunda açıkça belirtilen görevlerle sınırlıdır.
Hangi Kadrolar İstisnai Memurluk Kapsamındadır?
DMK Madde 59 kapsamında istisnai memurluk sayılan kadrolar kanunda tek tek gösterilmiştir.
Bunlar arasında örnek olarak;
- Cumhurbaşkanlığına bağlı bazı görevler,
- Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına ilişkin bazı kadrolar,
- Bakanlıkların özel kalem müdürlüğü görevleri,
- Büyükelçilik ve daimi temsilciliklerdeki bazı kadrolar,
- Kanunlarda açıkça istisnai memurluk olarak belirlenen diğer görevler
yer almaktadır.
İstisnai memurluk kapsamı, zaman içinde yapılan kanun değişiklikleriyle güncellenebilmektedir.
İstisnai Memurlukta 657 Sayılı Kanun Hiç Uygulanmaz mı?
Hayır. DMK Madde 59, yalnızca bazı hükümlerin uygulanmayacağını öngörmektedir.
İstisnai memurlar da kural olarak devlet memuru statüsündedir ve 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri, etik yükümlülükler, yasaklar ve diğer genel hükümlerinden ilgili olduğu ölçüde yararlanır veya bunlara tabi olur.
Dolayısıyla istisnai memurluk, kanunun tamamen dışında kalan bir statü değildir.
Madde 59 Neden Önemlidir?
DMK Madde 59, kamu yönetiminde özellik arz eden bazı görevlerin daha esnek usullerle doldurulmasına imkân tanırken, bu atamaların da kanuni çerçevede gerçekleştirilmesini sağlamaktadır.
Bu düzenleme sayesinde hem kamu hizmetinin ihtiyaçları karşılanmakta hem de istisnai memurluk uygulamasının hukuki sınırları belirlenmektedir.
Sık Sorulan Sorular
657 sayılı Kanun’un 59. maddesi neyi düzenler?
İstisnai memurluk kadrolarını ve bu kadrolara yapılacak atamaların esaslarını düzenler.
İstisnai memurluk nedir?
Kanunda açıkça belirtilen ve genel memuriyete giriş hükümlerinin bazılarına tabi olmayan özel memuriyet kadrolarıdır.
İstisnai memurlar 657 sayılı Kanun’a tabi midir?
Evet. Kanunda istisna tutulan hükümler dışında, ilgili hükümler bakımından 657 sayılı Kanun’a tabidirler.
