657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 5, kamu personel yönetiminde temel esaslardan biri olan istihdam şekillerini düzenlemektedir. Bu maddeye göre kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde asıl olan memur istihdamıdır. Kamu kurumlarının personel ihtiyacını karşılarken hangi istihdam modelini tercih edeceği, hizmetin niteliği ve kanuni düzenlemeler çerçevesinde belirlenir. DMK Madde 5, kamu hizmetinin sürekliliği, personel rejiminin istikrarı ve hukuki güvenlik ilkeleri bakımından büyük önem taşımaktadır. Özellikle memur kadroları, sözleşmeli personel uygulamaları ve kamu personel politikalarına ilişkin uyuşmazlıklarda bu madde uygulama alanı bulmaktadır.
Madde Metni
Dört istihdam şekli dışında personel çalıştırılamıyacağı
Madde 5 – (Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.)
Bu Kanuna tabi kurumlar, dördüncü maddede yazılı dört istihdam şekli dışında personel çalıştıramazlar.
657 Sayılı Kanun Madde 5 Ne Anlama Gelir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 5. maddesi, kamu kurumlarının personel istihdam ederken yalnızca Kanunda belirtilen istihdam şekillerini kullanabileceğini hüküm altına almaktadır. Böylece kamu personel sisteminde farklı isimler altında yeni personel statülerinin oluşturulmasının önüne geçilmektedir.
Maddeye göre, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinde sayılan istihdam şekilleri dışında personel çalıştırılması mümkün değildir. Bu düzenleme, kamu personel rejiminde uygulama birliğini sağlamak ve personel statülerinin kanuni çerçeve içerisinde belirlenmesini amaçlamaktadır.
Madde 5’in Temel Amacı Nedir?
Madde 5’in temel amacı, kamu kurumlarının personel istihdamında kanunilik ilkesine uygun hareket etmesini sağlamaktır. Kamu kurumları, ihtiyaç duymaları hâlinde kendi takdirleriyle yeni personel statüleri oluşturamaz veya Kanunda yer almayan farklı istihdam modelleri geliştiremez.
Bu düzenleme sayesinde kamu personel sisteminde hukuki belirlilik sağlanırken, personelin hak ve yükümlülükleri de önceden belirlenmiş kurallara göre şekillendirilmektedir.
Madde 4 ile Madde 5 Arasındaki İlişki
DMK Madde 4, kamu personelinin hangi istihdam şekilleriyle çalıştırılacağını düzenlerken, Madde 5 bu istihdam şekilleri dışında personel çalıştırılamayacağını hükme bağlamaktadır.
Dolayısıyla Madde 5, Madde 4’ün tamamlayıcısı niteliğindedir. Birlikte değerlendirildiğinde kamu personel sisteminin yalnızca Kanunda öngörülen personel statülerine dayanacağı açıkça ortaya konulmaktadır.
İstihdam Şeklinde Değişiklik Neden Önemlidir?
Kamu personelinin hangi statüde görev yaptığı; görev güvencesi, disiplin hükümleri, izin hakları, mali haklar, sosyal haklar ve uygulanacak mevzuat bakımından doğrudan sonuç doğurmaktadır. Bu nedenle personel statülerinin kanun dışında değiştirilmesi veya yeni statüler oluşturulması hukuki belirliliği zedeleyebilir.
Madde 5, kamu kurumlarının personel istihdamında keyfi uygulamalara yönelmesini engelleyerek kamu personel rejiminin istikrarlı ve öngörülebilir şekilde işlemesini amaçlamaktadır.
Madde 5’in Kamu Personel Hukukundaki Önemi
657 sayılı Kanun Madde 5, kamu personel hukukunda kanunilik, hukuki güvenlik ve idarenin bağlı yetkisi ilkelerinin bir yansımasıdır. Kamu kurumları, personel politikalarını belirlerken Kanunda öngörülen istihdam modelleriyle sınırlı hareket etmek zorundadır.
Bu yönüyle Madde 5, yalnızca personel türlerini sınırlandıran bir hüküm değil; aynı zamanda kamu personel sisteminde birlik ve standartlaşmayı sağlayan temel düzenlemelerden biridir.
Sık Sorulan Sorular
657 sayılı Kanun’un 5. maddesi neyi düzenler?
Kamu personel rejiminde temel istihdam politikasını ve memur istihdamının esas olduğunu düzenler.
Madde 5 neden önemlidir?
Kamu hizmetlerinin hangi personel statüsüyle yürütüleceğine ilişkin temel ilkeyi belirlediği için önem taşır.
Memur yerine her zaman sözleşmeli personel çalıştırılabilir mi?
Hayır. Sözleşmeli personel istihdamı ancak kanuni düzenlemeler ve ilgili şartlar çerçevesinde mümkündür.
