657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 43, devlet memurlarının aylıklarının hesaplanmasında esas alınan gösterge ve ek gösterge sistemini düzenleyen temel hükümlerden biridir. Memurların maaşı, emekli aylığı, emekli ikramiyesi ve bazı mali haklarının belirlenmesinde büyük önem taşıyan bu düzenleme, kamu personel sisteminde eşitlik, kariyer ve liyakat ilkelerinin mali haklara yansımasını sağlamaktadır. DMK Madde 43, gösterge ve ek göstergenin kapsamını, uygulanma esaslarını ve kamu görevlileri açısından önemini ayrıntılı şekilde ortaya koymaktadır. 657 sayılı Kanun Madde 43 açıklaması, gösterge sistemi, ek gösterge uygulaması ve memurların mali haklarına etkisini kapsamlı olarak ele almaktadır.

Madde Metni
Madde 43 – (Değişik: 12/2/1982 – 2595/1 md.)
Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylık ve ek göstergeleri aşağıda gösterildiği şekilde tespit edilir:
A) Aylık Göstergesi: Bütün sınıflar itibariyle her derece ve kademenin aylıklarının hesaplanmasına esas teşkil edecek Aylık Gösterge Tablosu aşağıdaki I Numaralı Cetvelde gösterilmiştir.
I Numaralı Cetvel
AYLIK GÖSTERGE TABLOSU
| Dereceler | Kademeler | ||||||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | |
| 1 | 1320 | 1380 | 1440 | 1500 | – | – | – | – | – |
| 2 | 1155 | 1210 | 1265 | 1320 | 1380 | 1440 | – | – | – |
| 3 | 1020 | 1065 | 1110 | 1155 | 1210 | 1265 | 1320 | 1380 | – |
| 4 | 915 | 950 | 985 | 1020 | 1065 | 1110 | 1155 | 1210 | 1265 |
| 5 | 835 | 865 | 895 | 915 | 950 | 985 | 1020 | 1065 | 1110 |
| 6 | 760 | 785 | 810 | 835 | 865 | 895 | 915 | 950 | 985 |
| 7 | 705 | 720 | 740 | 760 | 785 | 810 | 835 | 865 | 895 |
| 8 | 660 | 675 | 690 | 705 | 720 | 740 | 760 | 785 | 810 |
| 9 | 620 | 630 | 645 | 660 | 675 | 690 | 705 | 720 | 740 |
| 10 | 590 | 600 | 610 | 620 | 630 | 645 | 660 | 675 | 690 |
| 11 | 560 | 570 | 580 | 590 | 600 | 610 | 620 | 630 | 645 |
| 12 | 545 | 550 | 555 | 560 | 570 | 580 | 590 | 600 | 610 |
| 13 | 530 | 535 | 540 | 545 | 550 | 555 | 560 | 570 | 580 |
| 14 | 515 | 520 | 525 | 530 | 535 | 540 | 545 | 550 | 555 |
| 15 | 500 | 505 | 510 | 515 | 520 | 525 | 530 | 535 | 540 |
B) (Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/2 md.) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz.
(Değişik: 23/2/1995 – KHK-547/7 md.) Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkan ve üyelikleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Müşavir ve 1’inci dereceden uzman ünvanlı kadrolara atananlara bu kadrolarda bulundukları sürece daha önce almış oldukları en yüksek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır.
Kadroları Milli İstihbarat Hizmetleri Sınıfına dahil olanlara, bu maddede gösterilen emsallerini geçmemek üzere Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilecek ek gösterge rakamları uygulanır.
657 Sayılı Kanun Madde 43 Ne Anlama Gelir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 43. maddesi, devlet memurlarının aylıklarının hesaplanmasında esas alınan gösterge ve ek gösterge cetvellerini düzenlemektedir.
Memurların maaşları yalnızca görev unvanına göre belirlenmez. Hizmet sınıfı, kadro derecesi, unvan, görev niteliği ve ek gösterge gibi birçok unsur birlikte değerlendirilerek aylık hesaplanır.
Madde 43 ile oluşturulan sistem sayesinde aynı unvan veya benzer görevlerde bulunan memurların mali hakları objektif kriterlere göre belirlenmektedir.
Gösterge Nedir?
Gösterge, devlet memurunun aylığının hesaplanmasında kullanılan temel mali unsurlardan biridir.
Her kadro için belirlenen gösterge rakamı, memurun;
Derecesine,
Kademesine,
Hizmet sınıfına,
Kadro unvanına
göre değişmektedir.
Gösterge rakamı, her yıl belirlenen aylık katsayısı ile çarpılarak memurun maaşının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.
Ek Gösterge Nedir ? / Kimlere Verilir ?
Nedir?
Ek gösterge, belirli unvan ve derecelerde görev yapan devlet memurlarına uygulanan ilave gösterge rakamıdır.
Ek gösterge;
Memurun görev unvanına,
Hizmet sınıfına,
Kadro derecesine,
İlgili mevzuata
göre belirlenmektedir.
Ek gösterge yalnızca görev aylığını değil, aynı zamanda emekli aylığını, emekli ikramiyesini ve bazı diğer mali hakları da doğrudan etkilemektedir.
Bu nedenle özellikle kariyer meslekler ve üst kademe kamu görevlileri açısından ek gösterge büyük önem taşımaktadır.
Kimlere verilir ?
Ek gösterge, her devlet memuruna aynı şekilde uygulanmamaktadır.
Hangi kadroların hangi ek gösterge rakamından yararlanacağı 657 sayılı Kanun’a ekli cetveller ve ilgili mevzuat hükümleriyle belirlenmektedir.
Bu nedenle aynı kurumda çalışan iki memurun görev unvanı, derece veya hizmet sınıfı farklı olduğunda ek gösterge rakamları da farklı olabilir.
Gösterge ve Ek Gösterge Maaşı Nasıl Etkiler?
DMK Madde 43 kapsamında belirlenen gösterge ve ek gösterge rakamları, memurun mali haklarının hesaplanmasında temel unsurlar arasında yer almaktadır.
Gösterge ve ek gösterge arttıkça;
Aylık maaş belirli ölçüde artabilir.
Emekli aylığı yükselebilir.
Emekli ikramiyesi artabilir.
Bazı mali ve sosyal haklar olumlu yönde etkilenebilir.
Ancak maaş hesaplamasında yalnızca gösterge ve ek gösterge değil; taban aylık, yan ödeme, zam, tazminat ve diğer mali unsurlar da dikkate alınmaktadır.
Madde 43 Neden Önemlidir?
DMK Madde 43, devlet memurlarının mali haklarının belirlenmesinde en önemli düzenlemelerden biridir.
Gösterge ve ek gösterge sistemi sayesinde maaş, emekli aylığı ve emekli ikramiyesi gibi mali haklar objektif kriterlere göre hesaplanmakta; kamu personel sisteminde mali denge ve eşitlik sağlanmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
657 sayılı Kanun’un 43. maddesi neyi düzenler?
Devlet memurlarının gösterge ve ek gösterge cetvellerini düzenler.
Ek gösterge memur maaşını etkiler mi?
Evet. Ek gösterge maaşın yanı sıra emekli aylığı ve emekli ikramiyesi üzerinde de etkili olmaktadır.
Her memur aynı ek göstergeye sahip midir?
Hayır. Ek gösterge; görev unvanı, hizmet sınıfı ve kadro derecesine göre değişmektedir.


