657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 39, devlet memurları için belirlenen hizmet sınıfları dışında memur kadrosu ihdas edilememesine ilişkin temel esasları düzenlemektedir. Kamu personel sisteminde görevlerin belirli hizmet sınıfları altında toplanması; personelin niteliklerinin, görev alanlarının ve kariyer yapısının sistemli biçimde belirlenmesini sağlar. DMK Madde 39 sınıf dışında kadro ihdas edilemeyeceği hükmü, kamu kurumlarının personel kadrolarını 657 sayılı Kanun’un öngördüğü sınıflandırma sistemi içerisinde oluşturmasını esas alır. Düzenleme, kadro ihdası, hizmet sınıfları ve kamu personel planlaması bakımından önem taşımaktadır.

Madde Metni
Sınıf dışında kadro ihdas edilemiyeceği
Madde 39 – Bu kanuna tabi kurumlarda sınıflar dışında memurluk kadroları ihdas edilemez.
DMK Madde 39 Neyi Düzenler?
DMK Madde 39, 657 sayılı Kanun’a tabi kurumlarda kanunda belirlenen sınıflar dışında memurluk kadrosu ihdas edilememesi esasını düzenlemektedir.
Bu hüküm, kamu kurumlarının ihtiyaç duydukları her görev için sınıflandırma sisteminden bağımsız şekilde yeni bir memur sınıfı veya kadro yapısı oluşturmasını engelleyen bir çerçeve ortaya koyar.
Böylece devlet memurluğu sınıflandırma sistemi korunarak kamu personel yapısında düzen ve bütünlük sağlanması amaçlanmaktadır.
Hizmet Sınıfı Nedir?
Hizmet sınıfı, benzer nitelikteki kamu görevlerini ve bu görevlerde çalışan devlet memurlarını belirli gruplar altında toplayan personel hukuku kavramıdır.
657 sayılı Kanun kapsamında Genel İdare Hizmetleri, Teknik Hizmetler, Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri, Avukatlık Hizmetleri ve Emniyet Hizmetleri gibi farklı hizmet sınıfları bulunmaktadır.
Her hizmet sınıfı, yapılan görevin niteliğine ve personelde bulunması gereken mesleki özelliklere göre belirlenmektedir.
Sınıf Dışında Kadro Neden İhdas Edilemez?
Sınıf dışında kadro ihdas edilememesinin temel amacı, kamu personel sisteminin belirli ve öngörülebilir bir yapı içerisinde işlemesini sağlamaktır.
Kamu kurumlarının sınıflandırma sisteminden bağımsız biçimde kadrolar oluşturabilmesi, benzer görevleri yapan personel arasında statü, kariyer ve özlük hakları bakımından farklılıklar ortaya çıkarabilir.
DMK Madde 39 ile kadroların kanuni sınıflandırma sistemi içerisinde oluşturulması sağlanarak personel rejiminde birlik ve hukuki güvenlik korunmaktadır.
Kadro İhdası Ne Anlama Gelir?
Kadro ihdası, bir kamu kurumunda belirli bir kamu görevinin yürütülmesi amacıyla hukuki olarak yeni bir kadro oluşturulmasını ifade eder.
Bir kadronun ihdas edilmesi; yalnızca personele ihtiyaç duyulmasına değil, yetkili mevzuat düzenlemesine, teşkilat yapısına ve kadro sistemine uygun hareket edilmesine bağlıdır.
Bu nedenle kamu kurumlarının personel ihtiyacının bulunması, kurumun istediği şekilde ve istediği hizmet sınıfında yeni memur kadrosu oluşturabileceği anlamına gelmez.
Hizmet Sınıfı ile Kadro Arasındaki İlişki
Hizmet sınıfı ve kadro, kamu personel sisteminde birbiriyle yakından bağlantılı iki kavramdır. Hizmet sınıfı, benzer görevlerin genel kategorisini oluştururken kadro, memurun kurum içerisindeki görev ve personel statüsünün temel unsurlarından biridir.
Bir kadronun hangi hizmet sınıfında bulunduğu; görevin niteliği, mesleki özellikleri ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak belirlenir.
Bu sistem sayesinde farklı kamu kurumlarında benzer görevleri yerine getiren personelin belirli bir sınıflandırma düzeni içerisinde bulunması sağlanmaktadır.
Yanlış Hizmet Sınıfında Kadro Oluşturulabilir mi?
Bir görevin yanlış hizmet sınıfında değerlendirilmesi veya mevzuata aykırı bir kadro işlemi yapılması, kamu personel hukukunda uyuşmazlığa neden olabilir.
Görevin fiilî niteliği, kadro unvanı ve tabi olduğu hizmet sınıfı arasında hukuka uygun bir bağlantının bulunması gerekir. Kadro işlemlerinin 657 sayılı Kanun ve ilgili kadro mevzuatına uygun şekilde gerçekleştirilmesi önemlidir.
Hukuka aykırı bir kadro veya sınıflandırma işleminin bulunması hâlinde somut olayın özelliklerine göre idari ve yargısal başvuru yolları gündeme gelebilir.
DMK Madde 39’un Önemi
DMK Madde 39, kamu personel sisteminde sınıflandırma ilkesinin korunmasını sağlayan önemli düzenlemelerden biridir. Devlet memurları için oluşturulacak kadroların belirli hizmet sınıfları içerisinde yer almasını sağlayarak personel rejiminin sistematik yapısını korur.
Düzenleme aynı zamanda kadro planlaması, kariyer sistemi ve personel yönetiminde birlik sağlanmasına katkıda bulunur. Böylece kamu kurumlarında kontrolsüz ve sınıflandırma sisteminden bağımsız personel yapılarının oluşmasının önüne geçilmesi amaçlanır.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
DMK Madde 39 kapsamında kadro ihdası değerlendirilirken kadronun hangi hizmet sınıfında bulunduğu, görevin niteliği ve ilgili özel mevzuat birlikte incelenmelidir.
Özellikle kadro unvanı ile fiilen yürütülen görevin uyumu, personelin mali ve özlük hakları bakımından önem taşıyabilir. Sınıflandırma veya kadro işlemlerinde hukuka aykırılık bulunduğu düşünülüyorsa işlemin hukuki dayanağı ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Hizmet sınıfları dışında memur kadrosu oluşturulabilir mi?
DMK Madde 39 uyarınca, kanunda öngörülen sınıflandırma sistemi dışında memur kadrosu ihdas edilmesi mümkün değildir.
Kadro ihdası ne demektir?
Kadro ihdası, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla mevzuata uygun şekilde yeni bir kadronun hukuken oluşturulmasıdır.
Yanlış hizmet sınıfı işlemi için dava açılabilir mi?
Hukuka aykırı bir idari işlem bulunması hâlinde şartlarına göre idari başvuru ve idari yargı yolları değerlendirilebilir.

