Devlet Memurları Kanunu Madde 29 Hediye Alma, Menfaat Sağlama Yasağı

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 29, devlet memurlarının hediye alma ve görevleriyle bağlantılı olarak menfaat sağlama yasağını düzenlemektedir. Kamu hizmetinde tarafsızlık, dürüstlük ve güvenilirlik ilkelerinin korunması amacıyla getirilen bu hüküm, memurların görevlerinden dolayı doğrudan veya dolaylı şekilde çıkar elde etmelerini önlemeyi hedefler. DMK Madde 29, kamu görevlilerinin kişisel menfaat ile kamu görevi arasında çıkar çatışması oluşturabilecek davranışlardan kaçınmasını sağlayan önemli düzenlemelerden biridir.

Madde Metni

Hediye alma, menfaat sağlama yasağı

Madde 29 – Devlet memurlarının doğrudan doğruya veya aracı eliyle hediye istemeleri ve görevleri sırasında olmasa dahi menfaat sağlama amacı ile hediye kabul etmeleri veya iş sahiplerinden borç para istemeleri ve almaları yasaktır.

(Ek fıkra: 25/5/2004 – 5176/9 md.) Kamu Görevlileri Etik Kurulu, hediye alma yasağının kapsamını belirlemeye ve en az genel müdür veya eşiti seviyedeki üst düzey kamu görevlilerince alınan hediyelerin listesini gerektiğinde her takvim yılı sonunda bu görevlilerden istemeye yetkilidir.

657 Sayılı Kanun Madde 29 Ne Anlama Gelir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 29. maddesi, devlet memurlarının görevleriyle bağlantılı olarak hediye kabul etmesini, doğrudan veya dolaylı menfaat sağlamasını ve bu yönde çıkar ilişkisi içerisine girmesini yasaklamaktadır.

Kamu görevlileri görevlerini yerine getirirken yalnızca hukuka, kamu yararına ve tarafsızlık ilkesine uygun hareket etmek zorundadır. Bu nedenle görev nedeniyle sunulan hediyeler veya sağlanan maddi ya da manevi menfaatler, kamu hizmetinin tarafsızlığı konusunda tereddüt oluşturabileceğinden kanun koyucu tarafından yasaklanmıştır.

Madde 29’un temel amacı, kamu görevlilerinin görevlerini hiçbir baskı veya çıkar ilişkisi altında kalmadan yerine getirmelerini sağlamaktır.

Hediye Alma Yasağı Neleri Kapsar?

Madde 29 kapsamında devlet memurları;

• Görevleri nedeniyle hediye kabul edemez.
• Kendileri veya başkaları adına menfaat sağlayamaz.
• Görevin yerine getirilmesi karşılığında maddi veya manevi çıkar elde edemez.
• Kamu görevini kişisel kazanç sağlama aracı olarak kullanamaz.

Bu yasak yalnızca para alınmasını değil; görevle bağlantılı olarak sağlanan değerli eşya, indirim, ücretsiz hizmet, seyahat, ağırlama veya benzeri ekonomik değer taşıyan menfaatleri de kapsayabilir.

Her somut olay, sağlanan menfaatin niteliği ve görevle bağlantısı dikkate alınarak değerlendirilmektedir.

Her Hediye Yasak mıdır?

Hayır. Madde 29’un uygulanmasında yalnızca 657 sayılı Kanun değil, 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması Hakkında Kanun ile Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri de dikkate alınmaktadır.

Uygulamada sembolik değerde olan ve görevin tarafsızlığını etkilemeyen bazı hediyeler ile yasak kapsamına giren hediyeler arasında ayrım yapılmaktadır.

Bu nedenle bir hediyenin hukuka uygun olup olmadığı değerlendirilirken;

• Hediyenin değeri,
• Hediyeyi veren kişi,
• Görevle bağlantısı,
• Menfaat ilişkisi oluşturup oluşturmadığı,
• İlgili etik mevzuatı

birlikte dikkate alınmaktadır.

Menfaat Sağlama Yasağının Amacı Nedir?

Madde 29’un temel amacı, kamu görevlilerinin çıkar çatışması içerisine girmesini önlemektir.

Kamu görevlisinin görevini yerine getirirken kişisel menfaat sağlaması veya bu yönde bir beklenti içine girmesi, kamu hizmetinin tarafsızlığına zarar verebilir ve vatandaşların idareye duyduğu güveni zedeleyebilir.

Bu nedenle hediye alma ve menfaat sağlama yasağı, kamu yönetiminde etik ilkelerin en önemli unsurlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Hediye Alma Yasağına Aykırılığın Sonuçları

Madde 29’a aykırı davranılması hâlinde fiilin niteliğine göre 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri uygulanabilir.

Bunun yanında olayın özelliklerine göre 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri de gündeme gelebilir.

Özellikle rüşvet, irtikâp, görevi kötüye kullanma veya benzeri suçların unsurlarının oluşması hâlinde cezai sorumluluk da doğabilir.

Madde 29 Neden Önemlidir?

DMK Madde 29, kamu yönetiminde dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık ve etik yönetim anlayışını güçlendiren temel düzenlemelerden biridir.

Bu madde sayesinde kamu görevlilerinin görevlerini kişisel çıkar amacıyla kullanmalarının önüne geçilmekte, kamu hizmetine duyulan güven korunmakta ve kamu yönetiminde hesap verebilirlik ilkesi desteklenmektedir.

Sık Sorulan Sorular