Devlet Memurları Kanunu Madde 28 Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyetlerde Bulunma Yasağı

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 28, devlet memurlarının ticaret yapmasını ve kazanç getirici belirli faaliyetlerde bulunmasını yasaklayan temel düzenlemelerden biridir. Kamu görevinin tarafsız, güvenilir ve kamu yararına uygun şekilde yürütülmesini amaçlayan bu hüküm, memurların görevleri ile kişisel ekonomik menfaatleri arasında çıkar çatışması oluşmasını önlemeyi hedeflemektedir. DMK Madde 28, kamu görevlilerinin hangi faaliyetlerde bulunamayacağını belirleyerek kamu hizmetine duyulan güveni koruyan önemli hükümler arasında yer almaktadır.

Madde Metni

Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı

Madde 28 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.)

Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç). (Ek cümle: 8/8/2011 – KHK-650/38 md.; İptal cümle: Anayasa Mahkemesinin 18/7/2012 tarihli ve E.: 2011/113, K.: 2012/108 sayılı Kararı ile.; (…) Yeniden düzenleme son cümle: 2/1/2014 – 6514/9 md.) Memurlar, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz; gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz.

(Değişik ikinci fıkra: 8/8/2011 – KHK-650/38 md.; İptal ikinci fıkra: Anayasa Mahkemesinin 18/7/2012 tarihli ve E.: 2011/113 K.: 2012/108 sayılı Kararı ile ; Yeniden düzenleme: 2/1/2014 – 6514/9 md.) Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen görevler bu yasaklamanın dışındadır.

Eşleri, reşit olmayan veya mahcur olan çocukları, yasaklanan faaliyetlerde bulunan memurlar bu durumu 15 gün içinde bağlı oldukları kuruma bildirmekle yükümlüdürler.

657 Sayılı Kanun Madde 28 Ne Anlama Gelir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 28. maddesi, devlet memurlarının ticaret yapmasını, esnaf veya tacir sıfatını gerektiren faaliyetlerde bulunmasını ve kanunda belirtilen bazı kazanç getirici faaliyetleri yürütmesini yasaklamaktadır.

Bu düzenlemenin temel amacı, devlet memurlarının kamu görevini yürütürken kişisel ekonomik çıkarları ile kamu görevi arasında çıkar çatışması yaşamasını önlemektir. Memurların asli görevi kamu hizmetini yerine getirmek olduğundan, ticari faaliyetlerin kamu hizmetinin tarafsızlığını ve güvenilirliğini zedelememesi hedeflenmiştir.

Ancak Madde 28, memurların hiçbir şekilde gelir elde edemeyeceği anlamına gelmemektedir. Kanunda ve ilgili mevzuatta bazı faaliyetler bakımından istisnalar öngörülmüştür.

Devlet Memurları Ticaret Yapabilir mi?

Kural olarak hayır. Devlet memurları;

• Tacir veya esnaf sıfatını gerektiren faaliyetlerde bulunamaz.
• Ticari işletme işletemez.
• Ticari faaliyetleri meslek hâline getiremez.
• Ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz.
• Ticari temsilcilik veya ticari vekillik yapamaz.

Bu yasak, kamu görevinin tarafsızlığını korumaya ve kamu görevlisinin mesaisini kamu hizmetine ayırmasını sağlamaya yöneliktir.

Memurlar Şirket Ortağı Olabilir mi?

Madde 28 bakımından en çok merak edilen konulardan biri şirket ortaklığıdır.

Devlet memurları, anonim şirketlerde pay sahibi veya limited şirketlerde ortak olabilir. Ancak şirket ortaklığı ile şirket yönetiminde görev almak farklı kavramlardır.

Memurların şirket ortağı olması bazı durumlarda mümkün olmakla birlikte, şirket müdürlüğü, yönetim kurulu üyeliği veya ticari faaliyetin fiilen yürütülmesi gibi görevler Madde 28 kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle somut olayın şirket türüne, ortaklık yapısına ve memurun üstlendiği göreve göre incelenmesi gerekir.

Hangi Faaliyetler Yasak Kapsamında Değildir?

Madde 28, tüm gelir getirici faaliyetleri yasaklamamaktadır.

Örneğin ilgili mevzuatta öngörülen şartların bulunması hâlinde;

• Telif ücreti elde edilmesi,
• Kitap yazılması,
• Bilimsel çalışmalar yapılması,
• Fikri ve sınai haklardan gelir elde edilmesi,
• Miras yoluyla edinilen mal varlığından gelir sağlanması,
• Taşınmazların kiraya verilmesi

gibi faaliyetler, somut olayın özelliklerine göre ticaret yasağı kapsamında değerlendirilmeyebilir.

Bununla birlikte her faaliyetin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Ticaret Yasağına Aykırı Davranmanın Sonuçları

DMK Madde 28‘e aykırı davranılması hâlinde memur hakkında 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri uygulanabilir.

Fiilin niteliğine göre uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya diğer disiplin yaptırımları gündeme gelebilir. Ayrıca olayın özelliğine göre elde edilen menfaatler veya diğer hukuki sonuçlar bakımından farklı mevzuat hükümleri de uygulanabilir.

Her olay, memurun yürüttüğü faaliyetin niteliği ve ilgili mevzuat dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilmektedir.

Ticaret Yasağı Neden Önemlidir?

DMK Madde 28, kamu görevlilerinin görevlerini tarafsız, dürüst, şeffaf ve kamu yararına uygun şekilde yerine getirmesini güvence altına alan temel düzenlemelerden biridir.

Bu madde sayesinde kamu görevlilerinin ticari menfaatleri ile kamu görevi arasında oluşabilecek çıkar çatışmalarının önüne geçilmekte, vatandaşların kamu yönetimine duyduğu güven korunmaktadır.

Sık Sorulan Sorular