657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 24, devlet memurlarının görevleri nedeniyle ceza kovuşturmasına veya yargılamaya tabi tutulmaları hâlinde uygulanacak temel esaslara işaret etmektedir. Kamu görevlilerinin görevlerini yerine getirirken hukuki güvence altında bulunmaları kadar, işledikleri iddia edilen suçlar bakımından kanunda öngörülen usullere göre yargılanmaları da hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. DMK Madde 24, memurların yargılanmasına ilişkin özel usullerin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde uygulanacağını kabul ederek kamu hizmetinin sürekliliği ile hukuki sorumluluk arasında denge kurmayı amaçlamaktadır.
Madde Metni
Madde 24 – Devlet memurlarının görevleri ile ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma yapılması ve haklarında dava açılması özel hükümlere tabidir
657 Sayılı Kanun Madde 24 Ne Anlama Gelir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 24. maddesi, devlet memurlarının görevleri nedeniyle işledikleri iddia edilen suçlar bakımından uygulanacak kovuşturma ve yargılama usulünün, genel ceza muhakemesi kurallarından farklı olarak özel kanunlarla düzenleneceğini hüküm altına almaktadır.
Bu düzenleme, memurlara ceza sorumsuzluğu tanımamakta; yalnızca görevlerinden kaynaklanan fiiller bakımından soruşturma sürecinin belirli usuller çerçevesinde yürütülmesini sağlamaktadır.
Madde 24’ün temel amacı, kamu görevlilerini keyfi soruşturmalara karşı korurken, kamu görevinden doğan hukuka aykırı fiillerin de etkin şekilde soruşturulmasını sağlamaktır.
Memurların Yargılanmasında Hangi Kanun Uygulanır?
Devlet memurlarının görevleri nedeniyle işledikleri iddia edilen suçlarda başta 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uygulanmaktadır.
4483 sayılı Kanun kapsamında;
- Soruşturma izni,
- Ön inceleme süreci,
- Yetkili merciler,
- İtiraz usulü,
- Soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi
gibi hususlar ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.
Bunun yanında suçun niteliğine göre Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri de uygulanmaktadır.
Her Suç İçin 4483 Sayılı Kanun Uygulanır mı?
Hayır. 4483 sayılı Kanun, yalnızca memurun görevi nedeniyle işlediği iddia edilen suçlar bakımından uygulanmaktadır.
Memurun tamamen kişisel hayatına ilişkin ve görevle bağlantısı bulunmayan suçlar bakımından genel ceza muhakemesi hükümleri uygulanır.
Bu nedenle öncelikle fiilin görev suçu mu yoksa kişisel suç mu olduğunun belirlenmesi gerekir.
Disiplin Soruşturması ile Ceza Soruşturması Aynı mıdır?
Hayır. Disiplin soruşturması ile ceza soruşturması birbirinden bağımsız hukuki süreçlerdir.
Bir fiil hem disiplin hukukunu hem de ceza hukukunu ilgilendirebilir. Bu durumda idare disiplin soruşturmasını yürütürken, adli makamlar da ceza soruşturmasını ayrı olarak yürütebilir.
Ceza davasının sonucu her zaman disiplin soruşturmasının sonucunu belirlemez. Her süreç kendi hukuki kuralları çerçevesinde değerlendirilmektedir.
Madde 24 Neden Önemlidir?
DMK Madde 24, kamu görevlilerinin görevlerini hukuki güvence altında yerine getirebilmelerini sağlayan temel düzenlemelerden biridir.
Bu madde sayesinde hem kamu görevlileri keyfi soruşturmalara karşı korunmakta hem de görevlerinden kaynaklanan hukuka aykırı fiillerin etkili şekilde soruşturulması sağlanmaktadır.
Ayrıca kamu hizmetinin sürekliliği ile hukuk devleti ilkesi arasında denge kurulmasına katkı sağlamaktadır.
Sık Sorulan Sorular
657 sayılı Kanun’un 24. maddesi neyi düzenler?
Devlet memurlarının görevleri nedeniyle kovuşturma ve yargılanmalarına ilişkin temel esasları düzenler.
Memurların yargılanmasında hangi kanun uygulanır?
Başta 4483 sayılı Kanun olmak üzere ilgili ceza ve usul mevzuatı uygulanır.
Disiplin soruşturması ile ceza soruşturması aynı şey midir?
Hayır. Disiplin soruşturması ile ceza soruşturması birbirinden bağımsız hukuki süreçlerdir.
