657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 22, devlet memurlarının sendika kurma ve sendikalara üye olma hakkını düzenlemektedir. Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki haklarını korumak ve geliştirmek amacıyla sendikal faaliyetlerde bulunabilmesi, demokratik hukuk devletinin önemli güvencelerinden biridir. DMK Madde 22, memurların sendikal haklarını güvence altına alırken bu hakların kullanılmasının ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde yürütülmesini öngörmektedir. Bu yönüyle madde, kamu görevlilerinin örgütlenme özgürlüğünü destekleyen temel düzenlemeler arasında yer almaktadır.
Madde Metni
Madde 22 – (Mülga: 23/12/1972 – KHK-2/5 md.; Yeniden düzenleme: 12/6/1997 4275/1 md.)
Devlet memurları, Anayasada ve özel kanununda belirtilen hükümler uyarınca sendikalar ve üst kuruluşlar kurabilir ve bunlara üye olabilirler.
657 Sayılı Kanun Madde 22 Ne Anlama Gelir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 22. maddesi, devlet memurlarına sendika kurma ve sendikalara üye olma hakkı tanımaktadır. Bu düzenleme, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki haklarını koruyabilmeleri amacıyla örgütlenme özgürlüğünü güvence altına almaktadır.
Ancak sendikal hakların kullanılması yalnızca 657 sayılı Kanun hükümlerine göre değil, esas olarak 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamında yürütülmektedir.
Madde 22’nin temel amacı, memurların demokratik haklarını korurken kamu hizmetlerinin düzenli ve etkin şekilde yürütülmesini de sağlamaktır.
Devlet Memurları Sendika Kurabilir mi?
Evet. Devlet memurları, ilgili mevzuatta öngörülen şartlara uygun olmak kaydıyla sendika kurabilir ve mevcut sendikalara üye olabilir.
Sendikalar, kamu görevlilerinin;
- Ekonomik haklarının geliştirilmesi,
- Sosyal haklarının korunması,
- Çalışma şartlarının iyileştirilmesi,
- Mesleki menfaatlerinin savunulması
amacıyla faaliyet göstermektedir.
Ancak sendika kuruluşu, üyelik işlemleri ve faaliyetleri 4688 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülmektedir.
Sendikal Haklar Hangi Mevzuatla Düzenlenmektedir?
DMK Madde 22 yalnızca sendika kurma hakkını tanımaktadır. Sendikal hakların kapsamı ve uygulanmasına ilişkin ayrıntılar ise başta;
- 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu,
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası,
- Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler
çerçevesinde düzenlenmektedir.
Bu nedenle sendikal haklar değerlendirilirken yalnızca 657 sayılı Kanun değil, ilgili özel mevzuat hükümleri de birlikte dikkate alınmalıdır.
Sendikaya Üye Olmak Memurun Haklarını Etkiler mi?
Hayır. Devlet memurları, sendikaya üye olup olmamaları nedeniyle farklı muameleye tabi tutulamaz.
Sendika üyeliği; atama, görevde yükselme, disiplin işlemleri, maaş veya diğer özlük hakları bakımından tek başına ayrımcılık sebebi olamaz.
Bu durum, hem Anayasa’da güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğünün hem de kamu personel hukukunda eşitlik ilkesinin bir sonucudur.
Madde 22 Neden Önemlidir?
DMK Madde 22, devlet memurlarının örgütlenme özgürlüğünü güvence altına alan temel düzenlemelerden biridir.
Bu madde sayesinde kamu görevlileri ortak hak ve menfaatlerini koruyabilmekte, çalışma hayatına ilişkin taleplerini sendikalar aracılığıyla dile getirebilmekte ve toplu sözleşme süreçlerine katılım sağlayabilmektedir.
Bu yönüyle Madde 22, sosyal hukuk devleti ilkesinin kamu personel hukukundaki önemli yansımalarından biri olarak kabul edilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
657 sayılı Kanun’un 22. maddesi neyi düzenler?
Devlet memurlarının sendika kurma ve sendikalara üye olma hakkını düzenler.
Memurlar hangi kanuna göre sendikal haklarını kullanır?
Esas olarak 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu hükümlerine göre kullanırlar.
Memurlar sendika üyeliği nedeniyle ayrımcılığa uğrayabilir mi?
Hayır. Sendikal hakların kullanılması hukuki güvence altındadır.
