Devlet Memurları Kanunu Madde 152 Zam ve Tazminatlar

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 152. maddesi, devlet memurlarına ödenecek zam ve tazminatların kapsamını, hangi esaslara göre belirleneceğini ve bu ödemelerden kimlerin yararlanacağını düzenlemektedir. Kamu görevlilerinin üstlendikleri görevin niteliği, sorumluluk düzeyi, çalışma şartları, teknik bilgi gereksinimi ve hizmetin özellikleri dikkate alınarak belirlenen zam ve tazminatlar, memurların mali haklarının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu düzenleme, kamu personeli arasında adil ücretlendirme sağlanmasını amaçlarken aynı zamanda zor, riskli veya özel uzmanlık gerektiren görevlerde çalışan personelin mali açıdan desteklenmesini hedeflemektedir. Bu nedenle DMK Madde 152, kamu personel rejiminin en önemli mali hükümlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Madde Metni

Zam ve Tazminatlar

Madde 152 – 

I – Zamlar

a)  Niteliği ve çalışma şartları bakımından güç olan işlerde çalışanlara iş güçlüğü zammı,

b)  Hayat ve sağlık için tehlike arzeden hizmetlerde çalışanlara iş riski zammı,

c)  Sayıştay’a hesap vermekle yükümlü olan saymanlarla, vezne açığından malen sorumlu olan veznedar ve diğer görevlilere mali sorumluluk zammı,

d)  Temininde, görevde tutulmasında veya belli yerlerde istihdam edilmesinde güçlük bulunan elemanlar için temininde güçlük zammı,

ödenir

II- Tazminatlar: (Değişik: 20/3/1997 – KHK-570/9 md.)

Görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro ünvan ve derecesi ve  eğitim seviyesi gibi hususlar gözönüne alınarak bu Kanunda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının,

A – ÖZEL HİZMET TAZMİNATI:

a) Genel İdare hizmetleri sınıfına dahil kadrolarda bulunanlarla üst yönetim görevi yapan personelden;

1. Birinci derece kadrolarda bulunanlar için % 345 ine,

2. İkinci derece kadrolarda bulunanlar için % 100 üne,

3. Üçüncü derece kadrolarda bulunanlar için % 80 ine,

4. Dördüncü derece kadrolarda bulunanlar için % 70 ine,

5. Beş, Altı ve Yedinci derecelerden aylık alan Şube Müdürü, Müdür, Sayman (Muhasip ve muhasebeci kadrosunda olanlar dahil), Başkan ve bunların yardımcıları için % 60 ına,

b) Sağlık Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan;

1. Eğitim görevlisi, Başasistanlık görevini yapanlar ile Uzman Tabipler için % 215 ine,

2. Diğer dört yıl ve daha fazla süreli yükseköğrenim veren okul mezunları için % 145 ine,

3. Dört yıldan aşağı yükseköğrenim veren okul mezunları için % 100 üne,

4. Lise dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 72 sine,

5. Ortaokul dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 60 ına

Ancak, Sağlık Hizmetleri Sınıfına ait kadrolarda görevli olup da, bu görevleri ile ilgili olmayan bir üst öğrenimi bitirenler için önceki öğrenim durumlarına ait tazminat oranları esas alınır.

Sağlık Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden; kalkınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atananlara bu yörelerde fiilen çalıştıkları sürece uzman tabipler için 90, diğerleri için 75 puana kadar, diğer yörelerden Cumhurbaşkanınca belirlenecek köy ve diğer yerleşim birimlerine sürekli görevle atananlara ise 15 puana kadar ilave ödeme yapılabilir.

c) Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan;

1. Dört yıl ve daha fazla süreli yüksek öğrenim veren okul mezunları için % 168’ine,

Yüksek Mühendis, Yüksek Mimar, Mühendis, Mimar ve Şehir Plancısı kariyerlerini haiz olup (Bunlardan Müdür ve daha üst merkez ve taşra birim yöneticileri dahil) 1-4 üncü derecelerden aylık alan ve kurumlarınca belirlenen büyük yatırım projelerinde fiilen çalışanlara bu projelerde çalıştıkları sürece ayrıca % 30’una,

Ancak, bu hükme göre ilave ödeme yapılacak toplam personel sayısı, ilgili kurumun belirtilen kariyerleri haiz toplam personel sayısının % 10’unu geçemez. (Hesaplamalarda küsurlar tama iblağ edilir.)

2. Dört yıldan aşağı yükseköğrenim veren okul mezunları için % 100 üne,

3. Lise dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 72 sine,

Ancak, Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda görevli olup da, bu görevleri ile ilgili olmayan bir üst öğrenimi bitirenler için önceki öğrenim durumlarına ait tazminat oranları esas alınır.

Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden kalkınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atananlara, bu yörelerde fiilen çalıştıkları sürece ayrıca 35 puana kadar ilave yapılabilir.

(Ek paragraf: 21/3/2006 – 5473/3 md.) Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara, bulundukları kadrolar esas alınmak suretiyle, çalışılan her gün için belirlenecek oranlarda ve üçer aylık dönemler itibarıyla toplamı 60 puanı aşmayacak şekilde, dönem sonlarında ödenmek üzere ek özel hizmet tazminatı verilebilir.

d) Avukatlık Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda bulunanlar için % 135 ine,

e) Başbakanlık Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları için % 230 una,

f) Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan, Üye, Başdenetçi, Denetçi ve Denetçi Yardımcıları, Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık (…) ve Gelir İdaresi Başkanlığı İç Denetçileri ile Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Ekonomi Bakanlığı ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı²⁰¹ merkez denetim elemanları için % 210 una,

g) Bakanlık, Denizcilik Müsteşarlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve bağımsız genel müdürlük (mahalli idarelere bağlı genel müdürlükler hariç) Başmüfettiş Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları ile, Başkanlık, Müstakil Genel Müdürlük, Büyükşehir Belediyesi, Büyükşehir Belediyelerine bağlı genel müdürlük, Büyükşehir Belediyesi bulunan illerin İl Özel İdaresi ile Üniversiteler ve Yüksek Teknoloji Enstitüleri İç Denetçileri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları, Bakanlık Maarif Müfettişi ve Bakanlık Maarif Müfettiş Yardımcıları ve Bakanlıklar merkez teşkilatına dahil kadrolarda görevli Başkontrolör, Kontrolör ve Stajyer Kontrolörler, İçişleri Bakanlığı Denekler Denetçisi ve Dernekler Denetçi Yardımcıları, Sosyal Güvenlik Kurumu  Başmüfettişi, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları, Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığı Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Denetçi ve Denetçi Yardımcıları²⁰¹, (…) Sağlık Denetçi ve Denetçi Yardımcıları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Denetçi ve Denetçi Yardımcıları, Gençlik ve Spor Denetçi Yardımcıları, için % 195 ine,

ğ) (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/5 md.) Adalet Uzmanları, Afet ve Acil Durum Yönetimi Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Avrupa Birliği İşleri Uzmanları, Bakanlık ve Bağlı Kuruluşların Avrupa Birliği Uzmanları, Basın ve Enformasyon Uzmanları, Başbakanlık Uzmanları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim Uzmanları, Çalışma Uzmanları, Çevre ve Şehircilik Uzmanları, Denizcilik Uzmanları, Devlet Gelir Uzmanları, Devlet Personel Uzmanları, Dış Ticaret Uzmanları, Dışişleri Uzmanları, Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanları, Diyanet İşleri Uzmanları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve Ticaret Uzmanları, Havacılık ve Uzay Teknolojileri Uzmanları, Hazine Uzmanları, İçişleri Uzmanları, İhracatı Geliştirme Uzmanları, İnsan Hakları ve Eşitlik Uzmanları, İstihdam Uzmanları, İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanları, Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları, Kültür ve Turizm Uzmanları, Maliye Uzmanları, (…)Meteoroloji Uzmanları, Millî Eğitim Uzmanları, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Uzmanları, Millî Savunma Uzmanları, Orman ve Su İşleri Uzmanları, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Uzmanları, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Uzmanları, (…)²¹⁷ Sağlık Uzmanları, Sanayi ve Teknoloji Uzmanları, Savunma Sanayii Uzmanları, Seçim Uzmanları, Sınai Mülkiyet Uzmanları,²¹⁷ Sosyal Güvenlik Uzmanları, Tapu ve Kadastro Uzmanları, TİKA Uzmanları, Türkiye İstatistik Kurumu Uzmanları, Ulaştırma ve Haberleşme Uzmanları, Vakıf Uzmanları, Yazma Eser Uzmanları, Yurt Dışı İşçi Hizmetleri Uzmanları, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Uzmanları, Yüksek Kurum Uzmanları, Yükseköğretim Kurulu Uzmanları, Göç Uzmanları , Helal Akreditasyon Uzmanları ve bunların yardımcıları için % 130 una, 

h) (…)²⁰³  (…)²⁰¹²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…) ²⁰³,  (…)²⁰³  (…)²⁰³,  (…)²²⁴²⁰³,  (…)²²⁴²⁰³,  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  Defterdarlık Uzmanları²²³, İçişleri Bakanlığı İl Planlama Uzmanları,²⁰³  İl Göç Uzmanları,²¹⁹  Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş  Yardımcıları, (…)²⁰³  (…)²⁰³  Maarif Müfettişleri²¹⁴²⁰⁵  (…)²⁰⁶²⁰³  ile Ürün Denetmenleri²⁰¹,  (…)²⁰¹  ve bunların yardımcıları, (f) ve (g) bendinde sayılmayan İç Denetçiler  için % 130 una,^{210 202}

i) (…)²²³,  (…)²²³,  (…)²²³,  (…)²⁰³  (…)²²³,  (…)²²³,  Vergi İstihbarat Uzmanları, Gelir Uzmanları, Mali Hizmetler Uzmanları, (…)²²³,  (…)²⁰¹,  (…)²⁰¹,  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²²⁴,  (…)²⁰¹,  (…)²¹³,  (…)²²⁵  (…)²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰¹,  (…)²⁰¹,  (…)²⁰¹,  (…)²¹³  (…)²⁰³,  (…)²⁰³  İl İstihdam Uzmanları,  (…)²⁰³  (…) ²⁰³  (…)²²⁴  (…)²⁰³  (…) ²⁰³  (…)²⁰¹²⁰³  (…)²⁰³  (…)^{201 203} (…)²⁰³,  (…)^{201 203}  (…)²⁰¹²⁰³  (…)²⁰¹²⁰³,  (…)²⁰¹²⁰³  (…)²⁰¹²⁰³  (…)²⁰³  (…)²⁰³ (…)²⁰⁷²⁰³  Gümrük ve Ticaret Denetmenleri, Sosyal Güvenlik Denetmenleri, (…)²³⁶ ile bunların yardımcıları için % 120 sine, ^{226 212 202 233}

j) Diğer belediyeler ve bunlara bağlı genel müdürlük Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları, Yüksekokul mezunu olmak şartı ile Belediye İktisat Müfettişleri ve Büyükşehir Belediyeleri Hesap İşleri Murakıpları ve bunların yardımcıları için % 100 üne,

l) (Değişik: 7/7/2010-6004/23 md.) Dışişleri Bakanlığı meslek memurları için (aday meslek memurları dahil) % 140’ına, konsolosluk ve ihtisas memurları için (aday konsolosluk ve ihtisas memurları dahil) % 130’una,

m) M.İ.T. fiili kadrosuna dahil personel için % 345 ine,

n) (Ek: 10/9/2014 – 6552/68 md.) Türkiye İş Kurumu iş ve meslek danışmanları için %150 sine,

B – EĞİTİM, ÖĞRETİM TAZMİNATI

Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadrolarda fiilen öğretmenlik yapanlara; (Öğretmen unvanlı kadrolarda bulunanlardan okul müdürü ve okul müdür yardımcısı, yönetici ve eğitim uzmanı olarak görevlendirilenler ile cezaevi okullarında çalışan öğretmenler dahil (…) olmak üzere)

a) 1-2 nci derecelerden aylık alanlar için % 100 üne,

b) 3 ve 4 üncü derecelerden aylık alanlar için % 95 ine,

c) Diğer derecelerden aylık alanlar için % 85 ine,

Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumlarına atölye, laboratuvar veya meslek dersleri öğretmeni olarak Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen ünvanlı kadrolara atananlardan Cumhurbaşkanınca belirlenecek okul, kurum ve branşlarda görev yapanlara ayrıca;

a) Dört yıl veya daha fazla yükseköğrenim görenler için % 15 ine,

b) Üç ve iki yıllık yükseköğrenim görenler için % 10 una,

(Ek fıkra: 30/6/2004-5204/2 md.)  Birinci fıkrada sayılanlardan ayrıca;

a) Başöğretmen unvanını kazanmış olanlara % 120’sine,

b) Uzman öğretmen unvanını kazanmış olanlara % 60’ına,

C) DİN HİZMETLERİ TAZMİNATI 

a) (Değişik: 1/7/2010-6002/21 md.) İl müftü yardımcısı, ilçe müftüsü, eğitim görevlisi ve mesleği ile ilgili yüksek öğrenim mezunu olup “Vaiz” kadrosuna atananlar için %175’ine,

b) (Değişik: 1/7/2010-6002/21 md.) Din Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda bulunanlardan;

1. Yükseköğrenim mezunu olanlar için % 95’ine,

2. İmam-Hatip Lisesi mezunları için % 93’üne,

3. Diğerleri için % 89’una,

d) (Ek: 1/7/2010-6002/21 md.) (a) ve (b) alt bentlerinde sayılanlardan ayrıca; başvaiz, başimam-hatip, Kur’an kursu başöğreticisi kadrolarına atananlara % 40’ına, uzman vaiz, uzman imam-hatip, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve başmüezzinlik kadrolarına atananlara % 20’sine,

D) EMNİYET HİZMETLERİ TAZMİNATI

a) Emniyet Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda bulunanlardan;

1. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Emniyet Genel Müdürü için %419’una,

2. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Birinci Sınıf Emniyet Müdürlüğü kadrolarına atananlardan;

– Genel Müdür Yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, Özel Güvenlik Denetleme Başkanı, Polis Akademisi Başkanı, Ankara, İstanbul ve İzmir İl Emniyet Müdürleri için %356’sına,

– Daire Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, diğer İl Emniyet Müdürleri için %331’ine,

– Diğerleri için %269’una,

3. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) İkinci Sınıf Emniyet Müdürlüğü kadrolarına atananlar için %244’üne,

4. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü kadrolarına atananlar için %231’ine,

5. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü kadrolarına atananlar için %219’una,

6. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Emniyet Amirliği kadrolarına atananlar için %189’una,

7. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Başkomiser kadrolarına atananlar için %173’üne,

8. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Komiser kadrolarına atananlar için %164’üne,

9. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Komiser Yardımcılığı kadrolarına atananlar için %158’ine,

10. (Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Diğerlerinden;

– 1, 2, 3 ve 4’üncü derecelerden aylık alanlar için %148’ine,

– 5, 6 ve 7’nci derecelerden aylık alanlar için %139’una,

– 8, 9, 10 ve 11’inci derecelerden aylık alanlar için %128’ine,

11. (Ek: 24/4/2008-5757/3 md.; Değişik: 29/1/2016-6663/8 md.) Çarşı ve Mahalle bekçileri için %90’ına,

12. Ankara ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde çevik kuvvet müdürlüklerine ait kadrolara atanmış olanlara ayrıca % 5 ine,

b) (Mülga: 24/4/2008-5757/3 md.)

E) MÜLKİ İDARE AMİRLİĞİ ÖZEL HİZMET TAZMİNATI

Mülki İdare Amirliği Sınıfına dahil kadrolarda bulunanlardan;

a) Müsteşar için % 345 ine,

b) Olağanüstü Hal Bölge Valisi, İl Valileri ve Emniyet Genel Müdürü (Vali) için % 335 ine,

c) Kurul Başkanı, Müsteşar Yardımcısı, 1.Hukuk Müşaviri, Genel Müdürler, Strateji Geliştirme Başkanı ile bu görevleri yürüten Merkezde görevli Valiler için % 330’una,

d) Merkezde görevli diğer Valiler için % 290 ına,

e) (Değişik: 1/7/2006-5540/5 md.) Diğerlerinden;

– 1 inci dereceden aylık alanlar için % 290’ına,

– 2 ve 3 üncü derecelerden aylık alanlar için % 280’ine,

– 4 ve 5 inci derecelerden aylık alanlar için % 260’ına,

– Diğer derecelerden aylık alanlar için % 240’ına,

– Kaymakam adayları için % 175’ine,

– Vali unvanını kazananlar hariç olmak üzere kaymakamlık unvanını kazandıktan sonra İçişleri Bakanlığı merkez teşkilâtında görev yapanlar ile merkez valilerine ayrıca  % 30’una,

F) DENETİM TAZMİNATI

Özel Hizmet Tazminatı bölümünün;

a) (e), (f) ve (g) sırasında sayılanlardan:

– Kamu İktisadi Teşebbüslerindeki görevliler için % 10 una,

– Diğerleri için %30 una

b) (ğ), (h), (i) ve (j) sırasında sayılanlar için % 20 sine,

G) ADALET HİZMETLERİ TAZMİNATI

Yüksek Mahkemeler,Yüksek Seçim Kurulu, Sayıştay, İl ve İlçe Seçim Kurulları, Adli, İdari, Askeri Yargıda (ceza infaz kurumları ve icra müdürlükleri personeli dahil) görevli bu Kanuna tabi personelden;

a) Genel İdare Hizmetleri Sınıfında bulunanlar için % 180 ine,

b) Yardımcı Hizmetler Sınıfında bulunanlar ile Teknik Hizmetler Sınıfında olduğu halde bu sınıfın özel hizmet tazminatından yararlanamayanlar için % 56 sına,

c) (Mülga: 11/10/2011-KHK-666/1 md.)

d) Cezaevi Müdürü, İnfaz ve Koruma Başmemuru, İnfaz ve Koruma Memurlarına ayrıca % 10 una,

e) (Ek:24/11/2021-7343/35 md.) İcra başmüdürlerine ayrıca % 50 sine,

H) Bu kanunda belirtilen hizmet sınıflarında olup da yukarıdaki bölümlerde yer alan tazminatlardan yararlanmayan personelden;

a) Yardımcı Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunanlar için % 45 ine,

b) Diğer hizmet sınıflarına ait kadrolarda bulunanlar için % 50 sine,

kadar, bu nispetleri aşmamak üzere Cumhurbaşkanınca belirlenecek esas, ölçü ve nispetler dahilinde yukarıdaki tazminatlar ödenir.

Hizmetin niteliği itibariyle birden fazla özel hizmet tazminatı verilmesi gereken durumlarda bu tazminatlardan fazla olanı ödenir. Mülki İdare Amirliği Özel Hizmet Tazminatı, Emniyet Hizmetleri Tazminatı, Din Hizmetleri Tazminatı ve Adalet Hizmetleri Tazminatı  (C ve G bölümlerinin (c) bentlerinde sayılanlar hariç) ödenenlere özel hizmet tazminatı ödenmez.

III- Ortak Hükümler:

Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları (…)²⁶⁵ bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur.

Ancak Milli İstihbarat Teşkilatı fiili kadrosuna dahil bulunanlara ödenecek iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zammının miktarları ile özel hizmet tazminatı oranları, ödeme usul ve esasları (…)²⁶⁵ Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

(Değişik: 6/7/1995 – KHK-562/5 md.) Bu zam ve tazminatlara hak kazanmada ve bunların ödenmesinde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Ancak;

a) Sağlık kurulu raporu üzerine verilen hastalık izinleri,

b) Kanser, verem ve akıl hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananların kullandığı hastalık izinleri,

c) Hastalıkları sebebiyle resmi yataklı tedavi kurumlarında yatarak tedavi gördükleri tedavi süreleri,

hariç olmak üzere bir takvim yılı içinde kullanılan hastalık izin süreleri toplamının 7 günü aşması halinde, aşan sürelere isabet eden zam ve tazminatlar % 25 eksik ödenir.

Yurt dışına sürekli görevle görevlendirelenlere bu zam ve tazminatlar ödenmez. Ancak bunlardan yurt içine geçici olarak geri çağrılanlardan yurt dışı aylıklarının kesilmesini gerektirecek kadar yurt içinde kalanlara, bu süre içinde zam ve tazminatları ödenir.

Kamu kurum ve kuruluşları (Mahalli İdareler dahil) bu maddede belirtilen zam ve tazminatları; hizmetin gerekleri ve mali imkanlarını dikkate alarak personeline Cumhurbaşkanınca belirlenen oran ve miktarlardan daha düşük bir oran ve miktar üzerinden ödeyebilirler.

Bu maddenin ikinci bölümünde yer alan tazminatlar damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi değildir.

DMK Madde 152 Zam ve Tazminatlar Neyi Düzenler?

DMK’nın 152. maddesi, devlet memurlarına görevlerinin niteliğine göre ödenecek zam ve tazminatların genel esaslarını düzenlemektedir. Madde kapsamında hangi personelin zam ve tazminatlardan yararlanacağı ile bu ödemelerin hangi ölçütlere göre belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Zam ve tazminatların miktarları, kanunun verdiği yetki çerçevesinde çıkarılan ilgili Cumhurbaşkanı Kararı ve diğer ikincil düzenlemeler doğrultusunda uygulanmaktadır.

Zam ve Tazminat Nedir?

Zam, memurun yürüttüğü görevin özellikleri, teknik niteliği veya çalışma koşulları nedeniyle aylığına ek olarak yapılan mali ödemeyi ifade eder.

Tazminat ise görevin taşıdığı sorumluluk, risk, güçlük veya uzmanlık gerektiren yönleri dikkate alınarak ödenen mali haktır.

Her iki ödeme de devlet memurlarının mali haklarının önemli unsurları arasında yer almaktadır.

Zam ve Tazminatlar Kimlere Ödenir?

Zam ve tazminatlardan yararlanacak personel, görev unvanı, hizmet sınıfı, görev yeri ve yürütülen hizmetin özellikleri dikkate alınarak belirlenmektedir.

Her memur aynı oranda zam veya tazminat alamaz. Yapılan görevin niteliği ve ilgili mevzuatta öngörülen şartlar doğrultusunda farklı oranlarda ödeme yapılması mümkündür.

Zam ve Tazminatlar Hangi Ölçütlere Göre Belirlenir?

Zam ve tazminatların belirlenmesinde;

• Görevin niteliği,
• Hizmet sınıfı,
• Sorumluluk düzeyi,
• Teknik bilgi ve uzmanlık gereksinimi,
• Çalışma şartları,
• Risk ve güçlük derecesi

gibi kriterler dikkate alınmaktadır.

Bu sayede farklı görevlerde bulunan kamu personeline görevlerinin özelliklerine uygun mali haklar tanınmaktadır.

Zam ve Tazminatlar Maaşın Bir Parçası mıdır?

Zam ve tazminatlar, devlet memurlarının mali hakları içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Ancak bu ödemelerin hukuki niteliği ve hangi mali haklara dâhil edileceği ilgili mevzuat hükümlerine göre değerlendirilmektedir.

Bu nedenle her zam veya tazminat kaleminin aynı hukuki sonuca sahip olduğu söylenemez.

Zam ve Tazminatlar Sonradan Değiştirilebilir mi?

Evet. Kanuni düzenlemeler veya ilgili Cumhurbaşkanı Kararlarında yapılan değişiklikler doğrultusunda zam ve tazminat oranları yeniden belirlenebilir.

Bu nedenle kamu personeline yapılacak ödemelerde güncel mevzuatın esas alınması gerekmektedir.

Zam ve Tazminatların Önemi Nedir?

Zam ve tazminatlar, kamu personelinin görev yaptığı alanın özelliklerini dikkate alan adil bir ücretlendirme sisteminin oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.

Özellikle teknik bilgi gerektiren, yüksek sorumluluk taşıyan veya riskli görevlerde bulunan personelin mali haklarının güçlendirilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır.

Zam ve Tazminatlarla İlgili Uyuşmazlıklarda Dava Açılabilir mi?

Evet. Zam veya tazminat ödemesinin eksik yapılması, hiç yapılmaması ya da hatalı hesaplanması hâlinde ilgili idari başvuru yolları tüketildikten sonra idari yargıda dava açılması mümkündür.

Mahkemeler, uyuşmazlığı ilgili mevzuat ve somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirmektedir.

DMK Madde 152 ile DMK Madde 151 Arasındaki Fark Nedir?

DMK Madde 151, derece ve kademe esasına ilişkin mali düzenlemeleri konu edinirken; DMK Madde 152, memurlara görevlerinin niteliği nedeniyle ödenecek zam ve tazminatların genel esaslarını düzenlemektedir.

Bu yönüyle 152. madde, görevin özelliklerine bağlı olarak sağlanan ek mali haklara ilişkin hükümler içermektedir.

DMK Madde 152’nin Önemi

DMK’nın 152. maddesi, kamu personelinin görev şartlarına göre farklı mali haklardan yararlanabilmesini sağlayan temel düzenlemelerden biridir. Görevin güçlüğü, sorumluluğu ve uzmanlık gerektiren yönlerinin mali açıdan karşılık bulmasını sağlayarak kamu hizmetlerinde adalet ve motivasyonun artırılmasına katkıda bulunmaktadır. Ayrıca farklı hizmet sınıflarında görev yapan memurların mali haklarının objektif ölçütlere göre belirlenmesine hukuki dayanak oluşturmaktadır.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Zam ve tazminat ödemelerinde memurun görev unvanı, hizmet sınıfı, fiilen yürüttüğü görev ve ilgili Cumhurbaşkanı Kararlarında yer alan hükümler birlikte değerlendirilmelidir. İdarelerin güncel mevzuata uygun işlem tesis etmesi, eksik veya hatalı ödeme yapılmasının önüne geçmektedir. Uyuşmazlık hâlinde idari başvuru sürelerinin kaçırılmaması da hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.

Sık Sorulan Sorular