657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 147, Kanunun mali hükümlerinde kullanılan temel kavramların ve deyimlerin hangi anlamlarda kullanılacağını düzenlemektedir. DMK Madde 147, özellikle aylık, ücret, ödenek, zam, tazminat ve benzeri mali haklara ilişkin hükümlerin uygulanmasında kavram birliğini sağlamayı amaçlamaktadır. Böylece uygulayıcılar ve kamu görevlileri açısından tereddütlerin önüne geçilmekte, mali hakların doğru şekilde yorumlanması ve uygulanması güvence altına alınmaktadır.
Madde Metni
Madde 147 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.)
Bu Kanunda geçen;
A) Aylık: Bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı,
B) Sözleşmeli ücreti: 4 üncü maddenin (B) bendi gereğince çalıştırılan personele ödenen parayı,
C) Gündelik: 4 üncü maddenin (C) ve (D) bentleri gereğince çalıştırılan personele ödenen parayı,
Ç) Ödül: Kanunun 123 üncü maddesinde yazılı hallerde memurlara ödenen parayı,
D) Temsil giderleri: Belirli yetki ve sorumluluk makamlarını işgal eden memurlara temsili mahiyette ve görevleri icabı olarak yaptıkları gerçek giderleri karşılamak üzere ilgili kurumların bütçelerine bu maksat için konulan ödenekten özel yönetmeliği hükümleri gereğince ödenen parayı,
E) Ders görevi ücreti: Bu Kanuna tabi kurumlara ait her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmenlik veya öğretim üyeliği yapan öğretmen, öğretim üyesi ve diğer memurlara ders saati itibariyle ödenen parayı,
F) Fazla çalışma ücreti: Kurumların, bu Kanunun 178 inci maddesinde yazılı esaslar çerçevesinde normal çalışma saatleri dışında çalıştırdıkları memurlara, fazla çalışma saati itibariyle ödenen parayı,
G) a) İş güçlüğü zammı: Niteliği ve çalışma şartları bakımından güç olan işlerde çalışanlara ödenen parayı,
b) İş riski zammı: Hayat ve sağlık için tahlike arz eden hizmetlerde çalışanlara ödenen parayı,
c) Eleman teminindeki güçlük zammı: Temininde, görevde tutulmasında veya belli yerlerde istihdam edilmesinde güçlük bulunan elemanlar için ödenen parayı,
d) Mali sorumluluk tazminatı: Sayıştay’a hesap vermekle yükümlü olan saymanlarla vezne açığından sorumlu veznedarlara ödenen parayı,
İfade eder.
DMK Madde 147 Neyi Düzenler?
DMK Madde 147, Devlet Memurları Kanunu’nun mali hükümlerinde yer alan deyim ve kavramların anlamlarını düzenlemektedir.
Kanunda kullanılan mali terimlerin hangi kapsamda değerlendirileceği bu madde sayesinde belirlenir.
Böylece uygulamada farklı yorumların ortaya çıkması önlenerek hukuki belirlilik sağlanır.
DMK Madde 147’de Yer Alan Deyimlerin Amacı Nedir?
Madde, mali haklara ilişkin düzenlemelerde kullanılan kavramların ortak bir anlam taşımasını amaçlamaktadır.
Bu sayede idareler, mahkemeler ve kamu görevlileri aynı kavramları aynı hukuki çerçevede değerlendirebilir.
Kavram birliği, uygulama birliğinin sağlanması açısından büyük önem taşır.
Deyimlerin Tanımlanması Neden Önemlidir?
Kanunlarda kullanılan kavramların açık şekilde tanımlanması;
- Hukuki belirliliği artırır,
- Farklı yorumları azaltır,
- Uygulamada birlik sağlar,
- Hak kayıplarının önüne geçer.
Bu nedenle DMK Madde 147, mali hükümler bakımından temel bir yorum maddesi niteliğindedir.
Mali Hükümlerde Kavram Birliği Neden Gereklidir?
Maaş, aylık, zam, tazminat ve diğer mali haklara ilişkin işlemler çok sayıda kamu görevlisini ilgilendirir.
Bu kavramların her idare tarafından farklı yorumlanması, eşitsiz uygulamalara neden olabilir.
DMK Madde 147, bu riskleri azaltarak kamu personel hukukunda standart bir uygulama oluşturmayı hedefler.
DMK Madde 147 Uygulamada Hangi Alanlarda Önem Taşır?
Bu madde;
- Aylıkların hesaplanması,
- Zam ve tazminatların uygulanması,
- Mali hakların yorumlanması,
- Personel işlemlerinin yürütülmesi,
- İdari ve yargısal değerlendirmeler
bakımından önemli bir referans niteliğindedir.
Deyimlerin Yanlış Yorumlanması Ne Gibi Sonuçlar Doğurabilir?
Kanunda yer alan mali kavramların yanlış yorumlanması;
- Eksik veya fazla ödeme yapılmasına,
- İdari işlemlerin hukuka aykırı hâle gelmesine,
- İdari davalara,
- Kamu zararına
neden olabilir.
Bu nedenle kavramların kanundaki anlamları esas alınmalıdır.
DMK Madde 147 Sadece Mali Hükümler İçin mi Geçerlidir?
Evet. Bu madde, ağırlıklı olarak 657 sayılı Kanun’un mali hükümlerinde kullanılan deyimlerin yorumlanmasına yöneliktir.
Disiplin, atama veya izin gibi diğer konular bakımından ilgili bölüm hükümleri uygulanır.
Her bölüm kendi düzenleme alanı içinde değerlendirilmelidir.
Deyimler Özel Kanunlara Tabi Personel İçin de Aynı Şekilde Uygulanır mı?
Özel kanunlara tabi kamu görevlileri bakımından öncelikle kendi özel mevzuatları uygulanır.
Ancak özel kanunda 657 sayılı Kanun’a atıf yapılmışsa veya aynı kavramlar kullanılmışsa, DMK Madde 147’deki tanımlar yol gösterici olabilir.
Bu değerlendirme her somut olaya göre yapılmalıdır.
Deyimlerin Yorumu Yargı Kararlarında Etkili midir?
Evet. İdari yargı mercileri, mali haklara ilişkin uyuşmazlıklarda kanunda yer alan kavramların anlamını dikkate alarak karar verir.
Bu nedenle DMK Madde 147, idari uygulamalar kadar yargısal değerlendirmelerde de önemli bir dayanak oluşturmaktadır.
DMK Madde 147 Kamu Personel Hukukunda Neden Önemlidir?
Madde, mali hükümler bakımından ortak terminoloji oluşturarak kamu personel hukukunda hukuki güvenliği güçlendirmektedir.
Kavramların açık şekilde tanımlanması sayesinde hem idarenin hem de kamu görevlilerinin hak ve yükümlülükleri daha net hâle gelir.
Bu durum uygulamada öngörülebilirliği artırır.
DMK Madde 146 ile Madde 147 Arasındaki Fark Nedir?
DMK Madde 146, Devlet Memurları Kanunu’nun mali hükümlerinin kapsamını ve kimlere uygulanacağını düzenlemektedir.
DMK Madde 147 ise bu mali hükümlerde kullanılan deyim ve kavramların anlamlarını açıklamaktadır.
Kısaca Madde 146 uygulama alanını, Madde 147 ise kullanılan mali kavramların tanımlarını düzenlemektedir.
DMK Madde 147’nin Önemi
DMK Madde 147, mali hükümlerde kullanılan kavramların tek tip yorumlanmasını sağlayarak uygulama birliğine katkı sunan temel hükümlerden biridir.
Kanun koyucunun kullandığı deyimlerin anlamlarının açık şekilde belirlenmesi; hukuki güvenlik, eşitlik ve öngörülebilirlik ilkelerinin hayata geçirilmesini sağlar. Böylece kamu personelinin mali haklarına ilişkin işlemler daha doğru ve tutarlı şekilde yürütülür.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
DMK Madde 147 kapsamında, mali haklara ilişkin değerlendirmelerde kanunda tanımlanan kavramların esas alınması gerekir. İdareler, maaş, aylık, zam, tazminat ve diğer mali hakları belirlerken yalnızca uygulama alışkanlıklarına değil, kanundaki tanımlara ve ilgili mevzuata uygun hareket etmelidir.
Kavramların hatalı yorumlanması hem personel açısından hak kaybına hem de idare açısından hukuki sorumluluğa yol açabilir. Bu nedenle uygulamada 657 sayılı Kanun’un sistematiği ve yargı içtihatları birlikte değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
DMK Madde 147 hangi konuyu düzenler?
Kanunun mali hükümlerinde kullanılan deyim ve kavramların anlamlarını düzenler.
DMK Madde 147 neden önemlidir?
Mali haklara ilişkin kavramların aynı şekilde yorumlanmasını sağlayarak uygulama birliği ve hukuki güvenliği güçlendirir.
DMK Madde 147 sadece mali hükümler için mi uygulanır?
Evet. Madde, esas olarak 657 sayılı Kanun’un mali hükümlerinde yer alan kavramların yorumlanmasına ilişkindir.
