657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 146, Kanunun ikinci kısmının üçüncü bölümünde yer alan mali hükümlerden kimlerin yararlanacağını ve bu hükümlerin hangi kamu görevlilerine uygulanacağını düzenlemektedir. DMK Madde 146, mali haklara ilişkin düzenlemelerin kapsamını belirleyerek uygulamada ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeyi amaçlar. Bu madde sayesinde, aylık, zam, tazminat ve diğer mali haklara ilişkin hükümlerin hangi personel grupları bakımından geçerli olduğu açıkça ortaya konulmaktadır.
Madde Metni
Madde 146 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 – 1897/1 md.)
Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.
Memurlara kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz. (Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler hariç.)
(Mülga üçüncü fıkra: 2/11/2011 – KHK-659/18 md.)
(Değişik: 23/2/1995 – KHK-547/9 md.) Bu Kanun gereğince ödenecek aylık, taban aylığı, kıdem aylığı zam ve tazminatlar ile diğer ödemeler toplamının brüt tutarı, bulunulan yerde İş Kanunu gereğince işçiler için tespit olunan asgari ücretin aylık tutarından az olamaz: az olması halinde, aradaki fark memurun diğer özlük hakları ile ilgilendirilmeksizin tazminat olarak ödenir.
DMK Madde 146 Neyi Düzenler?
DMK Madde 146, Devlet Memurları Kanunu’nun mali hükümlerinin hangi kamu görevlilerine uygulanacağını düzenlemektedir.
Madde, özellikle mali haklara ilişkin düzenlemelerin kapsamını belirleyerek uygulamada birlik sağlanmasını amaçlamaktadır.
Böylece hangi personelin Kanun’un mali hükümlerinden yararlanacağı konusunda hukuki belirlilik sağlanmaktadır.
DMK Madde 146’nın Kapsamı Nedir?
Madde, 657 sayılı Kanun kapsamındaki devlet memurlarına uygulanacak mali hükümleri kapsar.
Ancak bazı kamu görevlileri, özel kanunlara tabi olduklarından mali haklarını kendi özel mevzuatlarına göre elde ederler.
Bu nedenle kapsam değerlendirilirken yalnızca 657 sayılı Kanun değil, ilgili özel kanun hükümleri de dikkate alınmalıdır.
Mali Hükümler Kimlere Uygulanır?
Mali hükümler esas olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi devlet memurlarına uygulanmaktadır.
Özel kanunlarla farklı mali statü belirlenen kamu görevlileri bakımından ise öncelikle ilgili özel mevzuat hükümleri uygulanır.
Her personel grubunun hukuki statüsü ayrıca değerlendirilmelidir.
Kapsamın Belirlenmesi Neden Önemlidir?
Mali haklar; aylık, ek ödeme, zam, tazminat ve benzeri birçok ödemeyi doğrudan etkiler.
Bu nedenle hangi personelin bu hükümlere tabi olduğunun açık şekilde belirlenmesi, uygulamada eşitlik ve hukuki güvenlik açısından büyük önem taşır.
Yanlış kapsam değerlendirmesi, hatalı ödeme veya idari uyuşmazlıklara neden olabilir.
Özel Kanunlara Tabi Personel Bu Hükümlerden Yararlanabilir mi?
Özel kanunlara tabi personel bakımından öncelikle kendi özel mevzuatındaki mali hükümler uygulanır.
Ancak ilgili özel kanunda 657 sayılı Kanun’a atıf yapılmışsa veya açık hüküm bulunuyorsa, DMK hükümlerinin uygulanması da mümkün olabilir.
Bu nedenle her somut olay kendi mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Mali Hakların Kapsamı Hangi Ödemeleri İçerir?
Mali hükümler; memurun aylığı, zamları, tazminatları, ek ödemeleri ve diğer mali haklarına ilişkin düzenlemeleri kapsamaktadır.
Bu hakların hesaplanması ve ödenmesi, ilgili kanun ve ikincil mevzuat hükümlerine göre yapılır.
Her ödeme kalemi farklı şartlara bağlı olabilir.
Kapsam Konusunda Uyuşmazlık Çıkarsa Ne Yapılır?
Mali hakların kapsamına ilişkin uyuşmazlıklar, öncelikle ilgili idare tarafından değerlendirilir.
İdarenin işleminin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, ilgililer idari yargıda iptal veya tam yargı davası açabilir.
Mahkeme, uygulanacak mevzuatı ve personelin hukuki statüsünü dikkate alarak karar verir.
Kapsam Belirlenirken Hangi İlkeler Dikkate Alınır?
Kapsam belirlenirken;
- Kanunilik ilkesi,
- Eşitlik ilkesi,
- Hukuki güvenlik ilkesi,
- Kazanılmış hakların korunması
gibi temel hukuk ilkeleri göz önünde bulundurulur.
Bu ilkeler, mali hakların adil ve hukuka uygun şekilde uygulanmasını sağlar.
DMK Madde 146 Tüm Kamu Görevlilerini Kapsar mı?
Hayır. DMK Madde 146, doğrudan 657 sayılı Kanun kapsamındaki devlet memurlarına ilişkin mali hükümleri esas almaktadır.
Diğer kamu görevlileri bakımından özel kanun hükümleri uygulanabileceğinden her statü ayrı değerlendirilmelidir.
Bu nedenle kapsamın belirlenmesinde personelin hukuki statüsü büyük önem taşır.
Kapsam Hükmü Uygulamada Neden Önemlidir?
Kapsam hükmü sayesinde idareler, mali hakları uygularken hangi mevzuatın esas alınacağını doğru şekilde belirleyebilir.
Bu durum hem kamu kaynaklarının doğru kullanılmasını hem de personelin mali haklarının eksiksiz korunmasını sağlar.
Ayrıca gereksiz idari uyuşmazlıkların önüne geçilmesine katkıda bulunur.
DMK Madde 145 ile Madde 146 Arasındaki Fark Nedir?
DMK Madde 145, görevden uzaklaştırma tedbirinin uygulanabileceği süreyi düzenlemektedir.
DMK Madde 146 ise Devlet Memurları Kanunu’nun mali hükümlerinin kapsamını ve hangi personel hakkında uygulanacağını düzenlemektedir.
Kısaca Madde 145 görevden uzaklaştırmanın süre sınırını, Madde 146 ise mali hükümlerin uygulama alanını konu almaktadır.
DMK Madde 146’nın Önemi
DMK Madde 146, mali haklara ilişkin hükümlerin kimlere uygulanacağını belirleyerek kamu personel hukukunda uygulama birliğinin sağlanmasına katkı sunmaktadır.
Bu düzenleme sayesinde farklı statüdeki kamu görevlilerinin hangi mali rejime tabi olduğu açık şekilde belirlenmekte; hukuki belirlilik, eşitlik ve öngörülebilirlik ilkeleri güçlendirilmektedir.
Özellikle maaş, zam ve diğer mali hakların doğru mevzuata göre belirlenmesi bakımından madde önemli bir işleve sahiptir.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
DMK Madde 146 kapsamında, mali haklara ilişkin değerlendirme yapılırken öncelikle personelin 657 sayılı Kanun kapsamında mı yoksa özel bir kanuna tabi mi olduğu tespit edilmelidir.
Yanlış statü değerlendirmesi, eksik veya fazla ödeme yapılmasına ve idari uyuşmazlıklara yol açabilir. Bu nedenle mali hakların belirlenmesinde 657 sayılı Kanun, ilgili özel kanunlar ve ikincil mevzuat birlikte değerlendirilmeli, gerektiğinde yargı kararları ve idari uygulamalar da dikkate alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
DMK Madde 146 hangi konuyu düzenler?
Devlet Memurları Kanunu’ndaki mali hükümlerin kapsamını ve kimlere uygulanacağını düzenler.
DMK Madde 146 tüm kamu görevlilerine uygulanır mı?
Hayır. Esas olarak 657 sayılı Kanun kapsamındaki devlet memurlarına uygulanır. Özel kanunlara tabi personel için kendi mevzuatları önceliklidir.
Kapsam konusunda uyuşmazlık çıkarsa dava açılabilir mi?
Evet. Mali hakların yanlış uygulanması nedeniyle tesis edilen idari işlemlere karşı idari yargıda iptal veya tam yargı davası açılması mümkündür.
