Devlet Memurları Kanunu Madde 143 Memurun Göreve Tekrar Başlatılması Zorunlu Olan Haller

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 143, görevden uzaklaştırılan devlet memurlarının hangi durumlarda yeniden görevlerine başlatılmasının zorunlu olduğunu düzenlemektedir. DMK Madde 143, görevden uzaklaştırmanın geçici bir tedbir olmasından hareketle, bu tedbiri gerektiren nedenlerin ortadan kalkması veya soruşturmanın memur lehine sonuçlanması hâlinde memurun görevine iade edilmesini güvence altına almaktadır. Böylece hem kamu hizmetinin sürekliliği hem de memurun çalışma hakkı, masumiyet karinesi ve hukuki güvenliği korunmaktadır.

Madde Metni

Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller

Madde 143 – Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:

a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler;

b) Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler;

c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar;

ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmıyacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler;

Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.

DMK Madde 143 Neyi Düzenler?

DMK Madde 143, görevden uzaklaştırılan memurun hangi hâllerde yeniden görevine başlatılmasının zorunlu olduğunu düzenlemektedir.

Kanun, görevden uzaklaştırmanın süresiz uygulanmasına izin vermemekte; tedbiri gerektiren sebeplerin ortadan kalkması veya soruşturmanın belirli sonuçlarla tamamlanması hâlinde memurun görevine döndürülmesini öngörmektedir.

Bu düzenleme, görevden uzaklaştırmanın ceza değil, geçici bir idari tedbir olduğunun en önemli göstergelerinden biridir.

Memurun Göreve Başlatılması Hangi Durumlarda Zorunludur?

DMK Madde 143 uyarınca, görevden uzaklaştırmayı gerektiren nedenlerin ortadan kalkması veya kanunda belirtilen şartların gerçekleşmesi hâlinde memurun yeniden görevine başlatılması zorunludur.

İdarenin bu konuda takdir yetkisi sınırsız değildir.

Kanuni şartlar oluştuğunda göreve iade işlemi gecikmeksizin gerçekleştirilmelidir.

Disiplin Soruşturması Ceza Verilmeden Sonuçlanırsa Memur Göreve Döner mi?

Evet. Disiplin soruşturmasının memur hakkında görevden uzaklaştırmayı gerektirecek bir sonuç doğurmadan tamamlanması hâlinde görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılarak memur görevine başlatılır.

Bu durumda tedbirin devamını haklı gösterecek hukuki neden kalmamış olur.

İdare, göreve dönüş işlemini makul süre içinde yerine getirmelidir.

Ceza Yargılamasında Beraat Eden Memur Göreve Başlatılır mı?

Beraat kararı, memurun görevine yeniden başlatılması bakımından önemli hukuki sonuçlar doğurur.

Ceza yargılaması sonucunda memurun beraat etmesi hâlinde idare, görevden uzaklaştırmanın devamını gerektiren başka bir neden bulunup bulunmadığını değerlendirerek göreve başlatma işlemini gerçekleştirmelidir.

Ancak devam eden bağımsız bir disiplin soruşturması varsa bu süreç ayrıca değerlendirilir.

Kamu Davasının Düşmesi veya Ortadan Kalkması Göreve Dönüşü Etkiler mi?

Evet. Ceza kovuşturmasının düşmesi, ortadan kalkması veya memur lehine sonuçlanması hâlinde görevden uzaklaştırma tedbirinin devamı ayrıca değerlendirilmelidir.

Tedbiri haklı kılan neden kalmamışsa memurun göreve başlatılması gerekir.

Her olay, kendi hukuki şartları çerçevesinde incelenmelidir.

Göreve Başlatma Kararı Kim Tarafından Verilir?

Memurun göreve yeniden başlatılması kararı, kanunen yetkili makam tarafından verilir.

Bu işlem tesis edilirken soruşturmanın sonucu, mahkeme kararları ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilir.

Kararın geciktirilmesi hukuki sorumluluk doğurabilir.

Göreve Başlatma Zorunluluğu Ertelenebilir mi?

Hayır. Kanunda belirtilen şartlar oluştuğu hâlde memurun göreve başlatılmasının gereksiz şekilde geciktirilmesi hukuka uygun değildir.

İdare, görevden uzaklaştırmayı gerektiren nedenlerin sona erdiğini tespit ettiği anda gerekli işlemleri yapmakla yükümlüdür.

Aksi uygulamalar idari yargıda dava konusu olabilir.

Göreve Dönen Memurun Maaşı ve Hakları Nasıl Belirlenir?

Göreve başlayan memurun mali ve özlük hakları, 657 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca yeniden değerlendirilir.

Görevden uzaklaştırma süresince kesilen mali hakların ödenmesi konusunda da kanundaki şartlar dikkate alınır.

Hak kayıplarının giderilmesi, soruşturmanın sonucu ve ilgili mevzuata göre belirlenir.

Göreve Başlatılmayan Memur Dava Açabilir mi?

Evet. Kanunen göreve başlatılması gereken bir memurun göreve iade edilmemesi hâlinde idari yargıda iptal davası açılması mümkündür.

Şartları oluşmuşsa uğranılan zararların giderilmesi amacıyla tam yargı davası da gündeme gelebilir.

Mahkeme, işlemi hukuka uygunluk yönünden denetleyecektir.

Göreve İade Edilen Memurun Eski Görevine Dönmesi Zorunlu mudur?

Göreve iade edilen memurun hangi göreve atanacağı, 657 sayılı Kanun ve ilgili özel mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

Kural olarak memurun görevine başlatılması esastır.

Ancak görev yeri veya unvan bakımından uygulanacak işlemler somut olayın özelliklerine göre değişebilir.

Göreve Başlatma Zorunluluğunun Amacı Nedir?

DMK Madde 143’ün temel amacı, görevden uzaklaştırmanın gereğinden uzun sürmesini önlemek ve memurun hukuki güvencelerini korumaktır.

Bu düzenleme sayesinde görevden uzaklaştırma tedbiri, yalnızca gerekli olduğu süre boyunca uygulanır.

Şartlar ortadan kalktığında ise memurun görevine dönmesi güvence altına alınır.

DMK Madde 142 ile Madde 143 Arasındaki Fark Nedir?

DMK Madde 142, görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasını düzenlemektedir.

DMK Madde 143 ise tedbir kaldırıldıktan sonra memurun hangi durumlarda göreve tekrar başlatılmasının zorunlu olduğunu hüküm altına almaktadır.

Kısaca Madde 142 tedbirin sona ermesini, Madde 143 ise göreve iade zorunluluğunu düzenlemektedir.

DMK Madde 143’ün Önemi

DMK Madde 143, görevden uzaklaştırılan memurların hukuki güvencelerini güçlendiren önemli düzenlemelerden biridir.

Kanunda belirtilen şartların gerçekleşmesi hâlinde memurun göreve başlatılmasının zorunlu tutulması, hukuk devleti, masumiyet karinesi ve ölçülülük ilkelerinin kamu personel hukukundaki yansımasıdır.

Bu madde sayesinde görevden uzaklaştırma tedbirinin sürekli bir yaptırıma dönüşmesi önlenmekte, kamu hizmetinin gerekleri ile memurun temel hakları arasında adil bir denge kurulmaktadır.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

DMK Madde 143 kapsamında, disiplin veya ceza soruşturmasının memur lehine sonuçlanması ya da görevden uzaklaştırmayı gerektiren nedenlerin ortadan kalkması hâlinde memurun gecikmeksizin görevine başlatılması gerekir.

İdare, göreve dönüş sürecinde mahkeme kararlarını, disiplin soruşturmasının sonucunu ve ilgili mevzuatı birlikte değerlendirmeli, göreve başlatma işlemini hukuka uygun şekilde gerçekleştirmelidir. Kanuni şartlar oluşmasına rağmen memurun göreve başlatılmaması, idari yargıda iptal ve tazminat davalarına konu olabilir.

Sık Sorulan Sorular