Devlet Memurları Kanunu Madde 138 Yetkililer

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 138, devlet memurları hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulamaya yetkili makamları düzenlemektedir. DMK Madde 138, görevden uzaklaştırma kararının yalnızca kanunda belirtilen yetkili kişiler tarafından alınabileceğini hüküm altına alarak, bu önemli tedbirin keyfî şekilde uygulanmasını önlemeyi amaçlamaktadır. Görevden uzaklaştırma işlemi, memurun görevine geçici olarak son verilmesi sonucunu doğurduğundan, yetki kurallarına uygun hareket edilmesi büyük önem taşır. Yetkisiz makamlar tarafından verilen görevden uzaklaştırma kararları hukuka aykırılık oluşturabilir ve idari yargıda iptal edilebilir.

Madde Metni

Yetkililer

Madde 138 – Görevden uzaklaştırmaya yetkililer şunlardır.

a) Atamaya yetkili amirler;

b) Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri;

c) İllerde valiler;

ç) İlçelerde kaymakamlar (İlçe idare şube başkanları hakkında valinin muvafakati şarttır.)

Valiler ve kaymakamlar tarafından alınan görevden uzaklaştırma tedbiri, memurun kurumuna derhal bildirilir.

DMK Madde 138 Neyi Düzenler?

DMK Madde 138, görevden uzaklaştırma tedbirini uygulamaya yetkili makamları düzenlemektedir.

Kanunda, hangi kişi veya makamların görevden uzaklaştırma kararı verebileceği açıkça belirlenmiştir.

Bu düzenleme sayesinde görevden uzaklaştırma gibi önemli bir idari tedbirin yalnızca kanuni yetkiye sahip merciler tarafından uygulanması sağlanmaktadır.

Görevden Uzaklaştırma Kararı Vermeye Kimler Yetkilidir?

DMK Madde 138’e göre görevden uzaklaştırma kararı verme yetkisi;

• Atamaya yetkili amirlere,
• Bakanlıklarda bakanlara,
• İllerde valilere,
• İlçelerde kaymakamlara

aittir.

Bunun yanında özel kanunlarda veya ilgili mevzuatta yetkilendirilen makamlar da kendi görev alanları kapsamında bu yetkiyi kullanabilir.

Atamaya Yetkili Amir Görevden Uzaklaştırma Kararı Verebilir mi?

Evet. Atamaya yetkili amir, görevden uzaklaştırma konusunda temel yetkili mercilerden biridir.

Bu yetki kullanılırken kamu yararı, hizmet gerekleri ve soruşturmanın selameti birlikte değerlendirilmelidir.

Kararın gerekçeli olması ve hukuki dayanağının bulunması gerekir.

Vali ve Kaymakamın Görevden Uzaklaştırma Yetkisi Var mıdır?

Evet. Valiler il sınırları içinde, kaymakamlar ise ilçe sınırları içinde kanunun verdiği yetki çerçevesinde görevden uzaklaştırma kararı verebilir.

Bu yetkinin kullanılması, ilgili personelin statüsü ve görev yaptığı kurum dikkate alınarak değerlendirilir.

Yetkinin kapsamı, ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte uygulanır.

Yetkisiz Makam Görevden Uzaklaştırma Kararı Verebilir mi?

Hayır. Görevden uzaklaştırma kararı yalnızca kanunen yetkili makamlar tarafından verilebilir.

Yetkisiz kişi veya makam tarafından tesis edilen görevden uzaklaştırma işlemi hukuka aykırı olabilir.

Bu tür işlemler, idari yargıda iptal sebebi oluşturabilir.

Görevden Uzaklaştırma Kararında Gerekçe Zorunlu mudur?

Evet. Görevden uzaklaştırma işlemi, memurun görevini geçici olarak yapmasını engelleyen önemli bir idari tedbirdir.

Bu nedenle kararın somut olayın özelliklerine dayanan hukuki ve fiilî gerekçelere dayanması gerekir.

Gerekçesiz veya soyut değerlendirmelerle verilen kararlar yargı denetiminde hukuka aykırı bulunabilir.

Yetkili Makam Takdir Yetkisini Sınırsız Kullanabilir mi?

Hayır. Görevden uzaklaştırma konusunda yetkili makamların takdir yetkisi sınırsız değildir.

Karar verilirken ölçülülük, kamu yararı, hizmet gerekleri ve hukuka uygunluk ilkeleri gözetilmelidir.

Takdir yetkisinin amacı dışında kullanılması, işlemin iptaline yol açabilir.

Görevden Uzaklaştırma Kararı Denetlenebilir mi?

Evet. Görevden uzaklaştırma kararı bir idari işlem niteliği taşıdığı için idari yargının denetimine tabidir.

Mahkeme, işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden inceler.

Özellikle işlemin yetkili makam tarafından tesis edilip edilmediği önemli denetim konularından biridir.

Görevden Uzaklaştırma Yetkisi Devredilebilir mi?

Görevden uzaklaştırma yetkisinin devri konusunda kanun ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınmalıdır.

Yetki devri mümkün olan hâllerde dahi bunun açık bir hukuki dayanağa dayanması gerekir.

Kanuni dayanak bulunmaksızın yapılan yetki kullanımı hukuka aykırılık oluşturabilir.

Görevden Uzaklaştırma Kararı Ne Zaman Verilebilir?

Yetkili makam, memurun görevde kalmasının disiplin soruşturmasını, ceza soruşturmasını veya kamu hizmetinin güvenilirliğini olumsuz etkileyebileceği kanaatine varırsa görevden uzaklaştırma kararı verebilir.

Bu karar, somut olayın özellikleri dikkate alınarak ve gereklilik ölçütü gözetilerek alınmalıdır.

Görevden Uzaklaştırma Yetkisinin Amacı Nedir?

Görevden uzaklaştırma yetkisi, kamu hizmetinin güvenilirliğini korumak ve soruşturmanın sağlıklı şekilde yürütülmesini sağlamayı amaçlar.

Bu yetki, memuru cezalandırmak için değil; geçici bir koruma tedbiri uygulamak amacıyla kullanılmalıdır.

Dolayısıyla görevden uzaklaştırma kararı her olayda zorunlu değil, şartların oluşmasına bağlı olarak uygulanabilecek istisnai bir tedbirdir.

DMK Madde 137 ile Madde 138 Arasındaki Fark Nedir?

DMK Madde 137, görevden uzaklaştırmanın hukuki niteliğini ve hangi durumlarda uygulanabileceğini düzenlemektedir.

DMK Madde 138 ise görevden uzaklaştırma kararı vermeye yetkili makamları belirlemektedir.

Kısaca Madde 137 görevden uzaklaştırma tedbirini, Madde 138 ise bu tedbiri uygulayacak yetkilileri düzenlemektedir.

DMK Madde 138’in Önemi

DMK Madde 138, görevden uzaklaştırma tedbirinin yalnızca kanunen yetkili makamlar tarafından uygulanmasını sağlayarak hukuki güvenliği güçlendirmektedir.

Yetki kurallarının açık şekilde belirlenmesi, hem memurların haklarının korunmasına hem de idarenin işlemlerinin hukuka uygun biçimde yürütülmesine katkı sağlar.

Bu yönüyle madde, görevden uzaklaştırma işlemlerinin keyfî uygulamalardan uzak, hukuki denetime elverişli ve kamu yararına uygun şekilde yürütülmesini amaçlayan temel düzenlemelerden biridir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

DMK Madde 138 kapsamında, görevden uzaklaştırma kararı verilmeden önce işlemi tesis edecek makamın kanunen yetkili olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Kararın gerekçeli olması, kamu yararı ve ölçülülük ilkelerine uygun şekilde alınması büyük önem taşır. Yetkisiz makam tarafından verilen veya yeterli hukuki dayanağı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararları, idari yargıda iptal edilebilir ve idarenin hukuki sorumluluğunu doğurabilir.

Sık Sorulan Sorular