Devlet Memurları Kanunu Madde 129 Yüksek Disiplin Kurullarının Karar Usulü, Memurun Hakkı

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 129, yüksek disiplin kurullarının karar usulünü ve disiplin soruşturmasına konu olan devlet memurunun sahip olduğu hakları düzenlemektedir. DMK Madde 129, özellikle devlet memurluğundan çıkarma cezası gibi ağır disiplin yaptırımlarında memurun savunma hakkını ve adil bir disiplin sürecini güvence altına almayı amaçlar. Yüksek disiplin kurulu, kendisine gönderilen dosyayı inceleyerek karar verir ve ayrı bir ceza tayin edemez. Ayrıca hakkında devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen memur, yüksek disiplin kurulunda yazılı veya sözlü olarak kendisi ya da vekili aracılığıyla savunma yapma hakkına sahiptir.

Madde Metni

Yüksek disiplin kurullarının karar usulü, memurun hakkı

Madde 129 – (Değişik: 12/5/1982 – 2670/35 md.)

Yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler.

Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, (…) soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir.

DMK Madde 129 Neyi Düzenler?

DMK Madde 129, yüksek disiplin kurullarının çalışma usulünü, karar verme esaslarını ve memurun disiplin sürecindeki savunma haklarını düzenlemektedir.

Özellikle devlet memurluğundan çıkarma cezası gibi en ağır disiplin yaptırımında, memurun hukuki güvencelerinin korunması amaçlanmaktadır.

Bu madde, disiplin sürecinde adil yargılanma ilkesi ve savunma hakkının en önemli düzenlemelerinden biridir.

Yüksek Disiplin Kurulu Nedir?

Yüksek disiplin kurulu, devlet memurluğundan çıkarma cezasına ilişkin dosyaları inceleyen ve bu konuda karar vermeye yetkili kuruldur.

Kurul, disiplin amirinin teklifini ve soruşturma dosyasındaki bilgi ile belgeleri değerlendirerek kanuna uygun bir karar verir.

Bu nedenle yüksek disiplin kurulu, disiplin hukukunda en ağır yaptırımın uygulanmasında görevli karar organıdır.

Yüksek Disiplin Kurulu Nasıl Karar Verir?

Yüksek disiplin kurulu, kendisine gönderilen disiplin soruşturması dosyasını ve eklerini inceleyerek karar verir.

Kurul, dosyadaki delilleri, soruşturma raporunu ve memurun savunmasını birlikte değerlendirir.

Verilecek kararın hukuka, dosya kapsamına ve 657 sayılı Kanun hükümlerine uygun olması gerekir.

Yüksek Disiplin Kurulu Başka Bir Disiplin Cezası Verebilir mi?

Hayır. DMK Madde 129 uyarınca yüksek disiplin kurulu, devlet memurluğundan çıkarma cezası dışında başka bir disiplin cezası veremez.

Kurul, önüne gelen çıkarma teklifini kabul veya reddeder.

Teklifin reddedilmesi hâlinde, atamaya yetkili amir, kanunda öngörülen süre içinde fiile uygun başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir.

Memurun Yüksek Disiplin Kurulunda Savunma Hakkı Var mıdır?

Evet. Hakkında devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen memurun yüksek disiplin kurulu önünde savunma yapma hakkı bulunmaktadır.

Bu hak, disiplin hukukunda memurun sahip olduğu en önemli usul güvencelerinden biridir.

Savunma hakkı tanınmadan verilen bir çıkarma cezası hukuka aykırılık oluşturabilir.

Memur Savunmasını Yazılı mı Yoksa Sözlü mü Yapabilir?

DMK Madde 129 kapsamında memur, savunmasını yazılı veya sözlü olarak yapabilir.

Kanun, memura savunmasını yalnızca yazılı olarak sunma zorunluluğu getirmemiştir.

Bu sayede memur, olayın özelliklerine göre yazılı açıklama sunabilir veya kurul önünde sözlü savunmada bulunabilir.

Memur Vekil Aracılığıyla Savunma Yapabilir mi?

Evet. Devlet memuru, yüksek disiplin kurulunda savunmasını bizzat yapabileceği gibi vekili aracılığıyla da gerçekleştirebilir.

Bu düzenleme, memurun hukuki yardım alma hakkını güçlendiren önemli bir güvencedir.

Özellikle memurun bir avukat veya yetkili vekil aracılığıyla savunma yapması mümkündür.

Memurun Savunma İçin Süre Talep Etme Hakkı Var mıdır?

Savunma hakkının etkili şekilde kullanılabilmesi için memura hazırlık yapabileceği makul bir imkân tanınması gerekir.

Savunma hakkı, yalnızca şeklen değil fiilen kullanılabilecek şekilde sağlanmalıdır.

Bu nedenle savunma sürecinde memurun haklarının kanuna ve hukukun genel ilkelerine uygun biçimde korunması önem taşır.

Yüksek Disiplin Kurulu Yeni Delil Toplayabilir mi?

Yüksek disiplin kurulu, kendisine gönderilen dosya üzerinden değerlendirme yapmakla birlikte dosyada eksiklik görmesi hâlinde tamamlayıcı işlemler yapılmasını isteyebilir.

Kurulun amacı, kararını eksiksiz ve hukuka uygun bir soruşturma dosyasına dayanarak vermektir.

Bu süreçte memurun savunma hakkının korunmasına da dikkat edilmelidir.

Savunma Yapmadan Toplantıya Katılmayan Memur Ne Olur?

Memura usulüne uygun şekilde savunma hakkı tanınmış olmasına rağmen savunmasını kullanmaması veya toplantıya katılmaması, disiplin sürecinin durmasına neden olmaz.

Önemli olan, memura savunma yapabilme imkânının usulüne uygun şekilde tanınmış olmasıdır.

Ancak savunma hakkının hiç tanınmaması ile memurun bu hakkını kullanmaması birbirinden farklı hukuki durumlardır.

Yüksek Disiplin Kurulu Kararına Karşı Dava Açılabilir mi?

Evet. Yüksek disiplin kurulunun verdiği disiplin kararına karşı, şartların bulunması hâlinde idari yargıda iptal davası açılması mümkündür.

Mahkeme, işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluk bakımından denetler.

Özellikle savunma hakkının ihlali, usul eksiklikleri veya hukuka aykırı değerlendirmeler, iptal sebebi olabilir.

Savunma Hakkı Neden Bu Kadar Önemlidir?

Savunma hakkı, Anayasa’nın ve idare hukukunun temel güvencelerinden biridir.

Devlet memurunun isnat edilen fiilleri öğrenmesi, delilleri incelemesi ve bunlara karşı açıklama yapabilmesi adil disiplin sürecinin temel unsurudur.

Bu nedenle savunma hakkına uyulmaması, disiplin işleminin hukuka aykırı sayılmasına yol açabilir.

DMK Madde 126 ile Madde 129 Arasındaki Fark Nedir?

DMK Madde 126, disiplin cezalarını vermeye yetkili amir ve kurulları düzenlemektedir.

DMK Madde 129 ise özellikle yüksek disiplin kurulunun karar usulünü ve memurun savunma haklarını düzenlemektedir.

Kısaca Madde 126 “cezayı kim verir?”, Madde 129 ise “yüksek disiplin kurulu nasıl karar verir ve memurun hangi hakları vardır?” sorularına cevap vermektedir.

DMK Madde 129’un Önemi

DMK Madde 129, devlet memurluğundan çıkarma gibi ağır sonuçlar doğuran disiplin işlemlerinde hukuki güvence sağlayan en önemli düzenlemelerden biridir.

Yüksek disiplin kurulunun başka bir ceza verememesi, yalnızca çıkarma teklifini kabul veya reddedebilmesi ve memura yazılı ya da sözlü savunma hakkı tanınması, disiplin hukukunda adil süreç ilkesini güçlendirmektedir.

Bu yönüyle madde, hem kamu hizmetinin disiplinini hem de devlet memurunun temel haklarını birlikte korumayı amaçlamaktadır.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

DMK Madde 129 kapsamında yürütülen disiplin işlemlerinde, memura savunma hakkının usulüne uygun şekilde tanınması büyük önem taşır.

Özellikle yüksek disiplin kurulunun yalnızca çıkarma teklifini kabul veya reddedebileceği, farklı bir disiplin cezası veremeyeceği unutulmamalıdır. Ayrıca memurun yazılı veya sözlü savunma yapabilmesi ve vekili aracılığıyla temsil edilmesi, disiplin sürecinin hukuka uygunluğu bakımından temel güvenceler arasında yer almaktadır.

Sık Sorulan Sorular