657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 12, devlet memurlarının görevlerini yerine getirirken kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik sonucu idareye verdikleri zararlardan kişisel olarak sorumlu olabileceklerini düzenler. DMK Madde 12, kamu malının korunması, idarenin zarara uğramasının önlenmesi ve kamu görevlilerinin görevlerini dikkatli şekilde yerine getirmesi bakımından önemlidir. Bu madde, memurun her zarardan otomatik olarak sorumlu tutulamayacağını; sorumluluk için somut olayda kusur, zarar ve illiyet bağı bulunması gerektiğini ortaya koyar.
Madde Metni
Madde 12 – (Değişik: 12/5/1982 – 2670/5 md.)
Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.
Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.
Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.
657 Sayılı Kanun Madde 12 Ne Anlama Gelir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 12. maddesi, devlet memurlarının görevlerini yerine getirirken kasıtlı, kusurlu, ihmalkâr veya tedbirsiz davranışları nedeniyle idareye verdikleri zararlardan kişisel olarak sorumlu olacağını düzenlemektedir.
Kamu görevlileri, kendilerine teslim edilen devlet mallarını, araç ve gereçleri, para ve diğer kamu kaynaklarını dikkatle kullanmak ve korumakla yükümlüdür. Görevin gerektirdiği özenin gösterilmemesi sonucu idarenin zarara uğraması hâlinde, memurun kusur durumu değerlendirilerek sorumluluğu gündeme gelebilir.
Madde 12’nin temel amacı, kamu mallarının korunmasını sağlamak ve kamu görevlilerinin görevlerini gerekli dikkat ve özen içerisinde yerine getirmelerini temin etmektir.
Kişisel Sorumluluk Ne Zaman Doğar?
Devlet memurunun sorumlu tutulabilmesi için yalnızca bir zararın meydana gelmiş olması yeterli değildir.
Kişisel sorumluluğun doğabilmesi için;
- Bir kamu zararının meydana gelmesi,
- Memurun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlik içinde hareket etmesi,
- Meydana gelen zarar ile memurun davranışı arasında uygun illiyet bağının bulunması
gerekmektedir.
Bu unsurların birlikte gerçekleşmemesi hâlinde memurun kişisel sorumluluğundan söz edilmesi mümkün değildir.
Kamu Zararı Nasıl Değerlendirilir?
Madde 12 kapsamında değerlendirilen zararlar, kamu kurumunun mal varlığında eksilmeye neden olan her türlü maddi kaybı kapsayabilir.
Örneğin;
- Kamu aracının kusurlu kullanım nedeniyle zarar görmesi,
- Devlet malının kaybedilmesi,
- Kamu ekipmanlarının özensiz kullanım sonucu kullanılamaz hâle gelmesi,
- Görev sırasında kamu malına zarar verilmesi
gibi durumlar somut olayın özelliklerine göre kamu zararı kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak her olayda memurun kusur oranı ayrıca araştırılmalı ve zarar buna göre belirlenmelidir.
Zarar Nasıl Tazmin Edilir?
Madde 12’ye göre memur, idareye verdiği zararı rayiç bedel üzerinden tazmin etmekle yükümlü olabilir. Ancak zararın miktarı ve memurun kusur oranı somut delillerle ortaya konulmalıdır.
İdarenin memurdan doğrudan zarar talep edebilmesi için hukuka uygun bir değerlendirme yapılması, memurun savunmasının alınması ve ilgili mevzuat hükümlerine uyulması gerekmektedir.
Bu nedenle kamu zararına ilişkin işlemler idarenin takdirine bırakılmış sınırsız bir yetki olmayıp, hukuki denetime tabidir.
Madde 12 Neden Önemlidir?
DMK Madde 12, kamu mallarının korunmasını sağlayan en önemli düzenlemelerden biridir. Devlet memurlarının görevlerini dikkat ve özen içerisinde yerine getirmelerini teşvik ederken, kamu zararının oluşması hâlinde uygulanacak sorumluluk rejimini de belirlemektedir.
Bu düzenleme sayesinde hem kamu kaynaklarının korunması sağlanmakta hem de memurların kusurlu davranışlarından doğan zararların hukuka uygun şekilde giderilmesi amaçlanmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
657 sayılı Kanun’un 12. maddesi neyi düzenler?
Memurların görevleri sırasında idareye verdikleri zararlardan kişisel sorumluluğunu düzenler.
Memur her kamu zararından sorumlu olur mu?
Hayır. Sorumluluk için memurun kusuru, zarar ve illiyet bağı bulunmalıdır.
İdare zararı doğrudan memurdan tahsil edebilir mi?
Tahsil için zararın ve memurun kusurunun somut şekilde belirlenmesi gerekir.
