Devlet Memurları Kanunu Madde 101 Günün 24 Saatinde Devamlılık Gösteren Hizmetlerde Çalışma Saat ve Usulünün Tesbiti

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 101, günün 24 saatinde kesintisiz devam eden kamu hizmetlerinde çalışan devlet memurlarının çalışma saatleri ve çalışma usullerinin nasıl belirleneceğini düzenlemektedir. DMK Madde 101, özellikle sağlık, güvenlik ve benzeri kesintisiz yürütülmesi gereken kamu hizmetlerinde vardiya, nöbet ve çalışma düzeninin oluşturulması bakımından önem taşır. Bu hizmetlerde normal büro mesaisi uygulanması her zaman mümkün olmadığından kurumlar, personelin çalışma saat ve şekillerini hizmetin niteliği ve ihtiyaçlarına göre düzenleyebilir. Bununla birlikte kadın memurlara doğumdan önce ve sonra 24 saat esasına göre nöbet ve vardiya görevi verilmesine ilişkin özel sınırlamalar ile engelli memurlara yönelik koruyucu hükümler de dikkate alınmalıdır.

Madde Metni

Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti

Madde 101 – (Değişik: 13/2/2011 – 6111/105 md.)

Günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir.

Ancak, kadın memurlara; tabip raporunda belirtilmesi hâlinde hamileliğin yirmi dördüncü haftasından önce ve her hâlde hamileliğin yirmi dördüncü haftasından itibaren ve doğumdan sonraki iki yıl süreyle gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez. Engelli memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.

DMK Madde 101 Neyi Düzenler?

DMK Madde 101, günün 24 saatinde devamlılık gösteren kamu hizmetlerinde çalışan devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlar tarafından nasıl düzenleneceğini belirlemektedir.

Kesintisiz hizmet sunan kurumlarda bütün personelin yalnızca klasik sabah-akşam mesaisiyle çalışması mümkün olmayabilir.

Bu nedenle kurumlar, hizmetin devamlılığını sağlayacak şekilde vardiya, nöbet ve dönüşümlü çalışma sistemleri oluşturabilir.

24 Saat Kesintisiz Hizmet Nedir?

24 saat devamlılık gösteren hizmet, kamu hizmetinin gece ve gündüz kesintiye uğramadan sürdürülmesinin gerekli olduğu hizmetleri ifade eder.

Özellikle sağlık, güvenlik, acil müdahale ve benzeri kesintisiz kamu hizmetleri, hizmetin niteliğine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bu alanlarda vatandaşların günün her saatinde hizmete ihtiyaç duyabilmesi nedeniyle personelin çalışma düzeninin vardiyalar veya nöbetler hâlinde oluşturulması gerekebilir.

24 Saat Hizmetlerde Çalışma Saatlerini Kim Belirler?

Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri, ilgili kurumlar tarafından düzenlenir.

Kurumların bu düzenlemeyi yaparken hizmetin gereklerini, personel ihtiyacını ve yürürlükteki mevzuatı dikkate alması gerekir.

Bu nedenle farklı kamu hizmetlerinde çalışan personelin vardiya süreleri ve çalışma sistemleri birbirinden farklı olabilir.

Vardiyalı Çalışma Nedir?

Vardiyalı çalışma, kesintisiz yürütülmesi gereken bir kamu hizmetinin farklı personel grupları tarafından belirli zaman dilimleri içerisinde dönüşümlü olarak sürdürülmesidir.

Bu sistem sayesinde kamu hizmeti gece ve gündüz kesintiye uğramadan devam ettirilebilir.

Vardiya programları hazırlanırken kamu hizmetinin ihtiyaçlarının yanında personelin dinlenme süreleri ve özel mevzuattan kaynaklanan haklarının da gözetilmesi gerekir.

Nöbet ile Vardiya Aynı Şey midir?

Nöbet ve vardiya, uygulamada birbirine yakın görünse de çalışma biçimi ve hukuki dayanakları bakımından farklılık gösterebilir.

Vardiya, çoğunlukla normal hizmetin personel arasında dönüşümlü çalışma düzeniyle sürdürülmesini ifade eder. Nöbet ise hizmetin niteliğine göre belirli zamanlarda personelin görev başında veya göreve hazır bulunmasını gerektirebilir.

Her iki çalışma sisteminde de kurumun özel mevzuatı ve hizmetin niteliği dikkate alınmalıdır.

Hamile Memura Gece Nöbeti Verilebilir mi?

Kadın memurlara, gebeliğin 24’üncü haftasından önce ve her hâlde gebeliğin 24’üncü haftasından itibaren belirli koşullarda gece nöbeti ve gece vardiyası verilmesine ilişkin koruyucu hükümler bulunmaktadır.

Doktor raporuyla gerekli görülmesi hâlinde gebeliğin 24’üncü haftasından önce de gece nöbeti veya gece vardiyası verilmemesi mümkündür.

Bu düzenleme, hamile memurun sağlığının ve gebelik sürecinin korunması amacı taşımaktadır.

Doğum Yapan Memura Gece Nöbeti Verilebilir mi?

Doğum yapan kadın memurlara, doğumdan sonraki belirli bir dönem boyunca gece nöbeti ve gece vardiyası verilmemesine ilişkin koruyucu düzenlemeler bulunmaktadır.

Kanundaki süre tamamlandıktan sonra da sağlık durumunun gerektirmesi hâlinde doktor raporuna bağlı olarak koruyucu uygulamanın devam etmesi gündeme gelebilir.

Bu nedenle doğum sonrası vardiya ve nöbet planlamalarında DMK Madde 101’deki özel hükümler dikkate alınmalıdır.

Engelli Memura Gece Nöbeti veya Vardiyası Verilebilir mi?

Engelli memurlara isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez.

Bu hüküm, engelli kamu personelinin çalışma koşullarının engel durumuna uygun şekilde düzenlenmesini sağlayan önemli bir korumadır.

Kurumların vardiya ve nöbet listelerini hazırlarken personelin engellilik durumunu ve kanundan kaynaklanan çalışma haklarını dikkate alması gerekir.

24 Saatlik Hizmet Memurun 24 Saat Kesintisiz Çalışacağı Anlamına mı Gelir?

Hayır. Bir kamu hizmetinin 24 saat kesintisiz sürmesi, aynı memurun 24 saat boyunca kesintisiz çalışması gerektiği anlamına gelmez.

24 saatlik devamlılık, hizmetin kurum tarafından gün boyunca sürdürülmesini ifade eder. Bu hizmet genellikle personelin vardiya veya nöbet sistemiyle dönüşümlü çalıştırılması yoluyla sağlanır.

Personelin çalışma süresi belirlenirken ilgili mevzuat, hizmetin özellikleri ve dinlenme düzeni birlikte dikkate alınmalıdır.

Kurum İstediği Gibi Vardiya Sistemi Belirleyebilir mi?

Kurumların 24 saat devam eden hizmetlerde çalışma saat ve şekillerini belirleme yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetki sınırsız değildir.

Çalışma düzeninin kamu yararı, hizmet gerekleri, eşitlik ilkesi ve personelin kanuni haklarına uygun olması gerekir.

Özellikle hamile, doğum yapmış veya engelli memurlara ilişkin özel koruyucu hükümler, vardiya planlamasında mutlaka gözetilmelidir.

DMK Madde 99, 100 ve 101 Arasındaki Fark Nedir?

DMK Madde 99, devlet memurlarının genel haftalık çalışma süresini düzenlemektedir.

DMK Madde 100, günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenmesinin belirlenmesine ilişkin esasları içerir.

DMK Madde 101 ise özel olarak 24 saat kesintisiz devam eden kamu hizmetlerinde çalışma saatleri, vardiya ve çalışma usullerinin belirlenmesini düzenler.

DMK Madde 101’in Önemi

DMK Madde 101, günün her saatinde devam etmesi gereken kamu hizmetleri ile personelin çalışma hakları arasında dengeli bir çalışma sistemi kurulmasını amaçlamaktadır.

Kurumlara hizmetin niteliğine uygun vardiya ve nöbet düzeni oluşturma imkânı tanınırken, bazı personel grupları için özel koruyucu hükümler getirilmiştir.

Özellikle hamile ve doğum yapmış kadın memurlar ile engelli memurların nöbet ve vardiya hakları, maddenin uygulamadaki önemli konuları arasındadır.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

DMK Madde 101 kapsamında vardiya ve nöbet düzeni oluşturulurken, yalnızca kamu hizmetinin 24 saat devam etmesi gerekliliği dikkate alınmamalıdır.

Kurumlar personelin çalışma ve dinlenme düzenini, özel mevzuatı ve kanuni koruma hükümlerini birlikte değerlendirmelidir. Özellikle hamilelik, doğum sonrası dönem ve engellilik durumunda gece nöbeti ve gece vardiyasına ilişkin özel sınırlamalara uyulması önem taşır.

Sık Sorulan Sorular