CMK Madde 56, tanık yemininin hangi şekilde yerine getirileceğini ve sağır veya dilsiz tanıkların yemin usulünü düzenler. Kural olarak tanık, yemin metnini yüksek sesle tekrar ederek veya okuyarak yemin eder. Ancak iletişim engeli bulunan tanıkların yemin hakkından veya yükümlülüğünden mahrum kalmaması için özel yöntemler öngörülmüştür. Okuma ve yazma bilen sağır veya dilsiz kişiler, yemin biçimini yazarak ve imzalayarak; okuma ve yazma bilmeyenler ise işaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla ve işaretle yemin eder. Böylece ceza muhakemesinde erişilebilirlik sağlanırken tanıklık yemininin hukuki ciddiyeti korunur.


Madde Metni

Yeminin yerine getirilmesi, sağır veya dilsizin yemini

Madde 56 –

(1) Tanık, yüksek sesle tekrar ederek veya okuyarak yemin eder.

(2) Okuma ve yazma bilen sağır veya dilsizler yemin biçimini yazarak ve imzalarını koyarak yemin ederler. Okuma ve yazma bilmeyen sağır veya dilsizler ise işaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla ve işaretle yemin ederler.

CMK Madde 56’nın Amacı Nedir?

CMK Madde 56’nın amacı, tanıklık yemininin yalnızca içeriğini değil, fiilen nasıl yerine getirileceğini belirlemektir.

Düzenleme ayrıca sağır veya dilsiz kişilerin iletişim özelliklerine uygun yöntemler getirerek onların tanıklık sürecine etkin biçimde katılmasını sağlar.

Bu yönüyle madde hem tanıklık usulünün güvenilirliğini hem de erişilebilir yargılamayı destekler.

Tanık Yemini Nasıl Yerine Getirir?

Kural olarak tanık, yemin metnini:

  • Yüksek sesle tekrar ederek
  • veya okuyarak

yerine getirir.

Burada amaç, tanığın yemin iradesini açık ve anlaşılır biçimde ortaya koymasıdır.

Tanık Yemin Metnini Yüksek Sesle Tekrar Edebilir mi?

Evet.

Mahkeme başkanı, hâkim veya ilgili makam tarafından söylenen yemin metni tanık tarafından yüksek sesle tekrar edilebilir.

Bu yöntem, yemin işleminin açık biçimde gerçekleştirildiğinin anlaşılmasını sağlar.

Tanık Yemin Metnini Okuyabilir mi?

Evet.

Tanık, kendisine sunulan yemin metnini okuyarak da yemini yerine getirebilir.

CMK Madde 56, her iki yöntemi de açıkça kabul etmektedir.

Yemin Sessizce Yapılabilir mi?

Kanunun genel kuralı, tanığın yemini yüksek sesle tekrar ederek veya okuyarak yerine getirmesidir.

Ancak sağır veya dilsiz tanıklar bakımından madde özel yöntemler öngörmektedir.

Sağır Tanık Nasıl Yemin Eder?

Sağır tanığın yemin şekli, okuma ve yazma bilip bilmemesine göre değişir.

Okuma ve yazma biliyorsa yemin biçimini yazarak ve imzalayarak; bilmiyorsa işaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla ve işaretle yemin eder.

Dilsiz Tanık Nasıl Yemin Eder?

Dilsiz tanık bakımından da aynı ayrım uygulanır.

Tanık:

  • Okuma-yazma biliyorsa yazar ve imzalar
  • Okuma-yazma bilmiyorsa tercüman aracılığıyla işaretle yemin eder

Okuma Yazma Bilen Sağır veya Dilsiz Tanık Nasıl Yemin Eder?

Yemin biçimini yazarak ve imzasını koyarak yemin eder.

Bu yöntem, kişinin yemin iradesini yazılı biçimde açıkça ortaya koymasını sağlar.

Okuma Yazma Bilmeyen Sağır veya Dilsiz Tanık Nasıl Yemin Eder?

Bu durumda yemin:

işaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla ve işaretle yerine getirilir.

Böylece kişinin iletişim engeli, yemin işlemini gerçekleştirmesine engel olmaz.

Sağır veya Dilsiz Tanık İçin Tercüman Zorunlu mudur?

Her durumda değil.

Tanık okuma ve yazma biliyorsa, yemin biçimini yazıp imzalayarak yemini yerine getirebilir.

Okuma ve yazma bilmiyorsa ise işaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla yemin eder.

İşaret Dili Tercümanı Neden Önemlidir?

Tercüman, tanığın yemin metnini doğru biçimde anlamasını ve iradesini mahkemeye doğru aktarmasını sağlar.

Özellikle iletişim engeli bulunan kişilerin yargılamaya etkin katılımı bakımından bu destek önemlidir.

Her Tercüman Sağır veya Dilsiz Tanığın Yeminine Yardımcı Olabilir mi?

Kanun, kişinin işaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla yemin etmesini öngörür.

Dolayısıyla tercümanın tanığın kullandığı iletişim biçimini anlayabilmesi gerekir.

Tanığın Yemin İradesi Açık Olmalı mıdır?

Evet.

Yemin, tanığın doğruyu söyleme yükümlülüğünü bilinçli biçimde kabul ettiğini gösteren bir usul işlemidir.

Bu nedenle ister sözlü ister yazılı ister işaret yoluyla olsun, tanığın iradesinin açıkça anlaşılabilmesi gerekir.

Yemin Metni CMK Madde 55’e Göre mi Belirlenir?

Evet.

CMK Madde 55, yeminin içeriğini ve biçimini belirler.

CMK Madde 56 ise bu yemin metninin nasıl yerine getirileceğini düzenler.

CMK Madde 55 ile CMK Madde 56 Arasındaki Fark

CMK Madde 55, tanığın hangi sözlerle yemin edeceğini belirler.

CMK Madde 56 ise bu yemin metninin nasıl icra edileceğini düzenler.

DüzenlemeKonu
CMK Madde 55Yeminin metni ve biçimi
CMK Madde 56Yeminin nasıl yerine getirileceği

CMK Madde 54 ile CMK Madde 56 Arasındaki İlişki

CMK Madde 54, yeminin tanıklıktan önce mi yoksa sonra mı verileceğini düzenler.

CMK Madde 56 ise yemin zamanı belirlendikten sonra tanığın yemini nasıl yerine getireceğini gösterir.

Tanığın Yüksek Sesle Yemin Etmesi Neden Önemlidir?

Yüksek sesle yemin:

  • Yemin iradesinin açıkça ortaya konmasını,
  • Duruşmada hazır bulunanların işlemi algılamasını,
  • Tutanağa geçirilen işlemin denetlenebilir olmasını

sağlar.

Yazılı Yemin Geçerli midir?

Sağır veya dilsiz tanığın okuma ve yazma bilmesi hâlinde evet.

Kanun bu kişiler bakımından yemin biçiminin yazılarak ve imzalanarak yerine getirilmesini açıkça kabul eder.

Yazılı Yemin Nasıl Yapılır?

Tanık yemin metnini yazar ve imzasını koyar.

Böylece yemin iradesi yazılı belge ile ortaya konmuş olur.

İmza Neden Gereklidir?

İmza, yazılan yemin metninin tanığın kendi iradesini yansıttığını ve kendisi tarafından benimsendiğini göstermeye hizmet eder.

Bu nedenle CMK Madde 56, yalnızca yazmayı değil, imza koymayı da öngörmektedir.

Sağır ve Dilsiz Tanık Tanıklık Yapabilir mi?

Evet.

Sağır veya dilsiz olmak, kişiyi tanık olmaktan çıkarmaz.

Kanun, yalnızca tanıklık ve yemin sürecinin kişinin iletişim özelliklerine uygun biçimde yürütülmesini sağlar.

İletişim Engeli Tanığın Beyanını Geçersiz Kılar mı?

Hayır.

Tanığın iletişim engelinin bulunması, beyanının hukuken değersiz olduğu anlamına gelmez.

Önemli olan tanığın beyanının doğru iletişim araçları ve gerekli tercüman desteğiyle alınmasıdır.

Sağır veya Dilsiz Tanığın Beyanı Nasıl Alınır?

Tanığın iletişim yeteneğine göre yazılı yöntem, işaret dili veya tercüman desteği kullanılabilir.

Amaç, tanığın olay hakkındaki bilgisini eksiksiz ve doğru biçimde mahkemeye aktarabilmesini sağlamaktır.

Tanığın Okuma Yazma Bildiği Nasıl Değerlendirilir?

Bu husus somut olayda tanığın iletişim ve eğitim durumu dikkate alınarak belirlenebilir.

Önemli olan kişinin yemin metnini anlayarak yazabilecek ve imzalayabilecek durumda olmasıdır.

Okuma Yazma Bilmeyen Tanığın İşaretleri Nasıl Anlaşılır?

Kanun bu durumda işaretlerinden anlayan bir tercümanın kullanılmasını öngörür.

Tercüman, tanığın işaretlerini mahkemeye aktararak iletişim köprüsü kurar.

Yemin İşaretle Yapılabilir mi?

Evet.

Okuma ve yazma bilmeyen sağır veya dilsiz kişiler, işaretlerinden anlayan tercüman aracılığıyla işaretle yemin edebilir.

Tercümanın Rolü Nedir?

Tercümanın görevi:

  • Yemin metnini tanığa anlaşılır şekilde aktarmak,
  • Tanığın verdiği işaretleri doğru biçimde çevirmek,
  • İletişim engelinden kaynaklanan yanlış anlamaları önlemek

olarak özetlenebilir.

Tercüman Tanığın Yerine Yemin Eder mi?

Hayır.

Yemini eden kişi tanıktır.

Tercüman yalnızca tanığın iradesini ve kullandığı işaretleri mahkemeye aktarır.

Sağır veya Dilsiz Tanığın Yemin Etmesi Zorunlu mudur?

Kişi, kanunen yeminsiz dinlenen tanıklardan biri değilse, iletişim engeli bulunması tek başına yemin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

CMK Madde 56 zaten yeminin bu kişilerce nasıl yerine getirileceğini düzenlemektedir.

CMK Madde 50 ile CMK Madde 56 Arasındaki Fark

CMK Madde 50, hangi tanıklara yemin verilmeyeceğini düzenler.

CMK Madde 56 ise yemin edecek tanığın, özellikle sağır veya dilsiz olması hâlinde yemini hangi yöntemle yerine getireceğini belirler.

Sağır veya Dilsiz Olmak Yeminsiz Dinlenme Sebebi midir?

Tek başına hayır.

Sağır veya dilsiz olmak kişiyi otomatik olarak yeminsiz tanık hâline getirmez.

Kişinin CMK Madde 50’deki başka bir şartı taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilir.

Yeminin Usulüne Uygun Yapılmaması Ne Sonuç Doğurur?

Yemin işleminin CMK Madde 56’ya uygun şekilde gerçekleştirilmemesi usuli bir hukuka aykırılık oluşturabilir.

Bunun tanık beyanına ve hükme etkisi, somut olayın özellikleri içinde ayrıca değerlendirilir.

Tercümansız Alınan Beyan Sorun Yaratır mı?

Tanığın işaretlerinin anlaşılması için tercümana ihtiyaç bulunduğu hâlde tercüman kullanılmaması, beyanın doğru anlaşılması ve adil yargılanma hakkı bakımından ciddi sorun oluşturabilir.

CMK Madde 56 ve Erişilebilir Yargılama

CMK Madde 56, ceza muhakemesinin yalnızca sözlü iletişim kurabilen kişiler üzerinden yürütülemeyeceğini açık biçimde gösterir.

Sağır veya dilsiz kişilerin de tanıklık görevini etkin biçimde yerine getirebilmesi için alternatif iletişim yöntemleri kabul edilmiştir.

CMK Madde 56 ve Savunma Hakkı

Tanık beyanı sanığın lehine veya aleyhine önemli sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle tanığın ne söylediğinin doğru anlaşılması ve tercümanın iletişimi doğru aktarması savunma hakkı bakımından da önemlidir.

CMK Madde 56 ve Adil Yargılanma Hakkı

Adil yargılanma hakkı, yargılamaya katılan kişilerin iletişim engelleri nedeniyle dezavantajlı duruma düşürülmemesini gerektirir.

Sağır veya dilsiz tanığın yazılı yöntemle ya da tercüman ve işaret aracılığıyla yemin edebilmesi, bu hakkın ceza muhakemesindeki önemli görünümlerinden biridir.

CMK Madde 56’nın Ceza Yargılamasındaki Önemi

CMK Madde 56, tanıklık yemininin fiilen nasıl yerine getirileceğini belirleyen ve engelli tanıklar bakımından erişilebilirliği güvence altına alan önemli bir usul hükmüdür.

Kural olarak tanık yemini yüksek sesle tekrar ederek veya okuyarak yerine getirir. Okuma ve yazma bilen sağır veya dilsiz tanıklar yemin biçimini yazar ve imzalar. Okuma ve yazma bilmeyenler ise işaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla ve işaretle yemin eder.

Böylece yemin yükümlülüğü kişinin iletişim engeline göre uyarlanırken tanıklık işleminin hukuki ciddiyeti korunmuş olur.


Sıkça Sorulan Sorular

Tanık yemini nasıl yerine getirir?

Yüksek sesle tekrar ederek veya okuyarak yemin eder.

Okuma yazma bilen sağır veya dilsiz tanık nasıl yemin eder?

Yemin biçimini yazar ve imzasını koyarak yemini yerine getirir.

Okuma yazma bilmeyen sağır veya dilsiz tanık nasıl yemin eder?

İşaretlerinden anlayan bir tercüman aracılığıyla ve işaretle yemin eder.


author avatar
Av. Murat Turgut MİNAR Avukat
Av. Murat Turgut Minar, İzmir Barosu’na 12460 sicil numarasıyla kayıtlı olup; ceza hukuku, kamulaştırma hukuku, miras hukuku, gayrimenkul hukuku, icra ve iflas hukuku ile iş hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktadır.