Madde Metni
Madde 143- (1) Hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Madde Gerekçesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 143. maddesi, hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi hâlinde cezanın artırılmasını düzenlemekte olup madde gerekçesinde, gece vakti işlenen hırsızlık fiillerinin toplum açısından daha tehlikeli ve mağdur açısından korunma imkânının daha zayıf olduğu kabul edilmiştir; zira gece saatlerinde insanların uyku hâlinde olması, çevresel kontrolün azalması ve suçun tespit edilmesinin zorlaşması nedeniyle fail açısından suç işleme imkânı kolaylaşmakta ve mağdurun malvarlığı üzerindeki güvenliği ciddi biçimde zedelenmektedir, bu nedenle kanun koyucu, suçun gece vakti işlenmesini nitelikli bir durum olarak değerlendirerek temel ceza üzerinde artırıma gidilmesini öngörmüş, böylece hem malvarlığına karşı suçların önlenmesi hem de gece vakti işlenen suçların caydırıcılığının artırılması amaçlanmıştır; ayrıca gerekçede, gece vakti kavramının, Ceza Kanunu’nun genel hükümlerinde yer alan tanıma göre, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp güneşin doğmasından bir saat önceye kadar devam eden süreyi ifade ettiği belirtilmiş ve bu zaman diliminde gerçekleştirilen hırsızlık eylemlerinin toplum güvenliği bakımından daha ağır yaptırımla karşılanmasının ceza politikasının gereği olduğu vurgulanmıştır.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
Türk Ceza Kanunu’nun 143. maddesinde düzenlenen gece vakti hırsızlık, bağımsız bir suç tipi olmayıp Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen hırsızlık suçunun nitelikli hâli niteliğindedir; bu nedenle cezanın niteliği bakımından fail hakkında hapis cezası uygulanır ve gece vakti işlenmesi hâlinde temel ceza yarı oranında artırılır, yargılama usulü bakımından suç re’sen soruşturulup kovuşturulur ve görevli mahkeme suçun niteliğine göre genellikle asliye ceza mahkemesidir, infaz rejimi bakımından ise hükmolunan hapis cezası, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun hükümlerine göre infaz edilir ve cezanın süresine göre koşullu salıverilme, denetimli serbestlik veya erteleme gibi infaz kurumlarının uygulanması mümkündür; ayrıca suçun gece vakti işlenmesi, yalnızca cezayı artıran nitelikli bir unsur olduğundan infaz rejimi bakımından özel bir düzenleme bulunmayıp genel infaz hükümleri uygulanır.
Suçun Gece Vakti İşlenmesi Suçunda Tutuklama
Türk Ceza Kanunu’nun 143. maddesinde düzenlenen suçun gece vakti işlenmesi hâli, hırsızlık suçunun nitelikli bir görünüm biçimi olup tek başına bağımsız bir suç tipi değildir; bu nedenle tutuklama bakımından değerlendirme yapılırken temel suç olan Türk Ceza Kanunu ve Türk Ceza Kanunu hükümleri ile Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesinde düzenlenen tutuklama şartları dikkate alınır, buna göre tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması ve şüpheli veya sanığın kaçma şüphesi, delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme ihtimali ya da tanık, mağdur veya diğer kişiler üzerinde baskı yapılması ihtimalinin varlığı gerekir; ayrıca suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırı dikkate alındığında hırsızlık suçunun bazı nitelikli hâllerinde tutuklama tedbirine başvurulması uygulamada mümkün olabilmekle birlikte, gece vakti işlenmesi tek başına tutuklama nedeni sayılmayıp hâkim tarafından somut olayın özellikleri çerçevesinde ölçülülük ve gereklilik ilkeleri doğrultusunda değerlendirilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
Türk Ceza Kanunu’nun 143. maddesinde düzenlenen suçun gece vakti işlenmesi hâli, hırsızlık suçunun nitelikli bir görünüm biçimi olduğundan şikâyet, uzlaşma ve zamanaşımı bakımından temel suç olan Türk Ceza Kanunu ve Türk Ceza Kanunu hükümleri dikkate alınır; buna göre basit hırsızlık suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı değildir ve suç savcılık tarafından re’sen soruşturulur, uzlaşma bakımından ise basit hırsızlık suçu uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almakta olup tarafların uzlaşması hâlinde soruşturma veya kovuşturma sona erebilir ancak nitelikli hırsızlık hâllerinde uzlaştırma uygulanmaz, dava zamanaşımı bakımından ise hırsızlık suçunun temel şekli için öngörülen cezanın üst sınırı dikkate alındığında dava zamanaşımı süresi Türk Ceza Kanunu uyarınca sekiz yıl olup suçun işlendiği tarihten itibaren bu süre içerisinde dava açılmaz veya kesin hüküm verilmezse kamu davası zamanaşımına uğrar.
Görevli Mahkeme
Türk Ceza Kanunu’nun 143. maddesinde düzenlenen suçun gece vakti işlenmesi hâli bağımsız bir suç olmayıp hırsızlık suçunun nitelikli bir görünüm biçimi olduğundan görevli mahkeme belirlenirken temel suç olan Türk Ceza Kanunu ve Türk Ceza Kanunu hükümlerindeki ceza miktarı dikkate alınır; buna göre hırsızlık suçlarının yargılamasında kural olarak görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi olup suçun gece vakti işlenmesi cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli bir hâl oluşturmakla birlikte görev bakımından özel bir mahkeme öngörülmemiştir ve bu nedenle soruşturma cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür, kovuşturma ise asliye ceza mahkemesinde yapılır.
