Madde Metni
Madde 75- (1) Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili;
a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı, değilse aşağı sınırını,
b) Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için yüz Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı,
c) Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüş ise, hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek miktar ile adlî para cezasının aşağı sınırını,
Soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz. (Ek cümleler:17/10/2019-7188/16 md.) Failin on gün içinde talep etmesi koşuluyla bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesine Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/12 md.) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir suçu işleyen faile bu fıkra uyarınca teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır.
(2) Özel kanun hükümleri gereğince işin doğrudan mahkemeye intikal etmesi halinde de fail, hakim tarafından yapılacak bildirim üzerine birinci fıkra hükümlerine göre saptanacak miktardaki parayı yargılama giderleriyle birlikte ödediğinde kamu davası düşer.
(3) Cumhuriyet savcılığınca madde kapsamına giren suç nedeniyle önödeme işlemi yapılmadan dava açılması veya dava konusu fiilin niteliğinin değişmesi suretiyle madde kapsamına giren bir suça dönüşmesi halinde de yukarıdaki fıkra uygulanır.
(4) Suçla ilgili kanun maddesinde yukarı sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası veya adlî para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği hallerde ödenmesi gereken miktar, yukarıdaki fıkralara göre adlî para cezası esas alınarak belirlenir.
(5) Bu madde gereğince kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması, kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez.
(6) (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Bu madde hükümleri;
a) Bu Kanunda yer alan;
1. Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (98 inci maddenin birinci fıkrası),
2. (Ek:7/11/2024-7531/15 md.) (Değişik:24/12/2025-7571/16 md.) Hakaret (üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, madde 125),
3. Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (madde 171),
4. Çevrenin taksirle kirletilmesi (182 nci maddenin birinci fıkrası),
5. Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (264 üncü maddenin birinci fıkrası),
6. Suçu bildirmeme (278 inci maddenin birinci ve ikinci fıkraları),
suçları,
b) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 108 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan suç,
c) (Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan suç,
d) (Ek:17/10/2019-7188/16 md.) 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun 32 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan suç,
bakımından da uygulanır. Bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz.
(7) (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.) Ödemede bulunulması üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
Madde Gerekçesi
TCK madde 75 ile düzenlenen önödeme, bazı suçlarla sınırlı olmak üzere, yapılan soruşturma neticesinde hakkında kamu davası açılacak failin işlenen suçun cezasıyla bağlantılı olarak belirlenen parayı ödemesi halinde, fail hakkında kamu davası açılmaması ya da açılmış dava varsa davanın düşmesidir. Görüleceği üzere fail suça konu yaptırımdan aslında kurtulmamaktadır. Ancak bu yaptırımı ceza olarak görmemek gerekir. Zira yargılama olmadan ceza verilemez. Ön ödeme ile ödenen para, idari bir yaptırım olarak görülmelidir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2016/10825 E. ve 2020/6635 K.
Özet: Türk Ceza Kanunu m.75 gereği önödeme kapsamına alınan suçta usulüne uygun ihtar araştırılmalı; önödeme gerçekleşmişse denetim süresindeki kasıtlı suç durumuna göre HAGB’nin açıklanıp açıklanmayacağı değerlendirilmelidir.
Suça sürüklenen çocuk … hakkında, hükmün açıklanmasına neden olan kasıtlı suçun, 6136 Sayılı Kanun’un 13/4. maddesi uyarınca hükmolunan yasak niteliği haiz mermi bulundurma olması, 02.12.2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 Sayılı Kanun’un 12. maddesiyle değişik 5237 Sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca önödeme kapsamına alınması karşısında, bu suç yönünden sanığa usulüne uygun şekilde ön ödeme ihtarı yapılıp yapılmadığı araştırılarak, anılan hüküm yönünden ön ödeme işleminin olumlu sonuçlanmış olması durumunda, sanığın denetim süresinde işlediği başkaca kasıtlı suçlardan mahkum olup olmadığı tespit edilip sonucuna göre, açıklanması geri bırakılan hükmün açıklanıp açıklanmayacağının değerlendirilmesi zorunluluğu …
Yargıtay 19. Ceza Dairesi 2015/34193 E. ve 2017/8445 K.
Özet: Türk Ceza Kanunu m.75 uyarınca önödeme alt sınırlar esas alınarak belirlenmelidir. Fazla ve usulsüz ihtar nedeniyle geçerli önödeme yapılmadan hüküm kurulması hukuka aykırıdır.
“… sanığa soruşturma aşamasında önödeme ihtarı yapılırken anılan madde metninde yer alan birim gün sayısının alt sınırı ve bir gün karşılığı uygulanacak para miktarının alt sınırı göz önünde bulundurularak 500 TL olarak ceza miktarı belirlenmesi gerektiği halde Cumhuriyet Savcısınca sanığa her bir eylemi için toplam 1.007,00 TL (soruşturma gideri dahil) ceza miktarı tebliğ edilmesi usulsüz olduğundan, 5237 Sayılı Kanun’un 75/3. maddesi yollamasıyla, aynı maddenin 2. fıkrasına göre mahkemesince usulüne uygun önödeme işlemi yapılmadan yargılamaya devamla yazılı biçimde hüküm kurulması …”
Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2017/17771 E. ve 2018/3570 K.
Özet: Türk Ceza Kanunu m.75 gereği, yalnız adli para veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası öngören suçlar önödemeye tabidir; usulüne uygun ihtar yapılmadan hüküm kurulması bozma nedenidir.
6136 sayılı Ateşli Silâhlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’a muhalefet suçundan sanık …’ın, anılan Kanun’un 13/4, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62/1 ve 52/2…3 maddeleri uyarınca 500,00 ve 80,00 Türk lirası adli para cezaları ile cezalandırılmasına dair … 41. Asliye Ceza Mahkemesinin 16/03/2017 tarihli ve 2016/502 esas, 2017/151 sayılı kararını kapsayan dosyası ile ilgili olarak;
Dosya kapsamına göre, 02/12/2016 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 12. maddesi ile 5237 sayılı Kanun’un 75. maddesi değiştirilerek uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adli para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçlar ön ödeme kapsamına alınmış olmakla, sanığın üzerine atılı suçun cezasının uygulanan kanun maddesine göre altı aya kadar hapis ve yüz güne kadar adli para cezası olması nazara alındığında, bu suçun 5237 sayılı Kanunun 75. maddesi kapsamına girip ön ödemeye tabi bulunduğu cihetle, mahkemece sanığa usulüne uygun şekilde ön ödeme ihtarı yapılıp, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı CMK.nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 13.06.2017 gün ve 5583 sayılı kanun yararına bozma istemine atfen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 03.07.2017 gün ve KYB/2017…39199 sayılı ihbarnamesi ile dairemize tevdii kılınmakla incelendi.
