—

Islah Harcı Nedir?

Islah davanın taraflarının yapmış olduğu usul işlemlerini 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176. maddesi gereğince tamamen ya da kısmen düzeltmesidir. Madde metni aşağıdaki şekildedir;

“MADDE 176- (1) Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir.

(2) Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.”

Islah sayesinde taraflar karşı tarafın muvafakati olmadan iddia veya savunmasını değiştirip genişletebilecektir.

Davayı ıslah eden taraf, ıslah dava değerinin arttırılmasına yönelik ise arttırılan bu kısmın peşin nispi harcını ıslah ile birlikte yahut mahkemece verilen kesin süre içinde yatırmalıdır, uygulamada bu harç ıslah harcı olarak adlandırılır. Islah harcı dava değerinde artış olduğu hallerde gündeme gelir, başka bir ifade ile dava değerini artırma niteliğinde olmayan ıslahlarda ıslah harcı ödenmesine gerek yoktur. Bu durum davanın tamamen ya da kısmen ıslahında da geçerlidir. Dava değerinin artırılması da konusu para ile  ölçülebilen nispi harca tabi davalarda söz konusu olur, konusu para ile ölçülemeyen davalarda ıslah harcı söz konusu olmayacaktır.

Islah Harcı Nedir? Hangi Hallerde Ödenir?

Davayı ıslah eden taraf, ıslahın dava değerinin artırılmasına yönelik olması hâlinde, artırılan kısım üzerinden peşin nispi harcı ıslah dilekçesiyle birlikte veya mahkemece verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Uygulamada bu harç “ıslah harcı” olarak adlandırılmaktadır.

Islah harcı, yalnızca dava değerinde artış bulunan hâllerde gündeme gelir. Başka bir ifadeyle, dava değerini artırma niteliği taşımayan ıslahlarda ıslah harcı ödenmesi gerekmez. Bu kural, davanın tamamen veya kısmen ıslah edilmesi bakımından da geçerlidir.

Dava değerinin artırılması ise ancak konusu para ile ölçülebilen ve nispi harca tabi davalarda mümkündür. Konusu para ile ölçülemeyen davalarda (örneğin bazı tespit veya statü davalarında) ıslah harcı söz konusu olmaz.

Islah Harcı Ödenmezse Ne Olur?

Islah eden taraf, ıslah dilekçesini sunarken ıslah harcını ikmal etmemişse, mahkeme tarafından harcın yatırılması için kesin süre verilir.

Bu kesin süre içinde de harç yatırılmazsa, davanın türüne göre farklı sonuçlar doğar:

  • Tapu iptal ve tescil davası gibi ayni hakka ilişkin davalarda, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca dava dosyası işlemden kaldırılır.
  • İşçilik alacakları gibi yalnızca para tahsiline yönelik davalarda ise, ıslah dikkate alınmaz ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir.

Bu uygulamanın dayanağı, HMK m. 181 hükmüdür. Buna göre, kısmen ıslaha başvuran tarafa, ıslah ettiği usul işlemini tamamlaması için bir haftalık kesin süre verilir. Bu süre içinde işlem tamamlanmazsa, ıslah hiç yapılmamış sayılır.

Islah Harcı Karar ve İlam Harcından Nasıl Mahsup Edilir?

Islah harcı, hukuki niteliği itibarıyla karar ve ilam harcının peşin alınan kısmıdır. Bu nedenle yargılama sonunda, peşin nispi harç gibi değerlendirilerek karar ve ilam harcından mahsup edilir.

Peşin harç, yargılama sonunda alınacak karar ve ilam harcının %25’i (1/4’ü) oranındadır.
Karar ve ilam harcı ise, hüküm altına alınan uyuşmazlık konusu değerin binde 68,31’i olarak uygulanmaktadır.

Bu çerçevede ıslah harcı, artırılan dava değeri üzerinden hesaplanan karar ve ilam harcının 1/4’ü oranındadır. Islah nedeniyle hesaplanan bu harçtan, davanın açılışı sırasında ödenmiş olan peşin nispi harç mahsup edilmelidir.